सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
१. कालानुक्रम व अचूक वर्ष/तारीख: मानवधर्म सभेची स्थापना २२ जून १८४४ रोजी गुजरातमधील सुरत येथे झाली. ८ फेब्रुवारी १८४३ ही स्थापना तारीख असल्याचा दावा प्रमाणित ऐतिहासिक संदर्भांशी जुळत नाही. १८४३ मध्ये दादोबा पांडुरंग तर्खडकर यांचा 'धर्मविवेचन' हा ग्रंथ प्रकाशित झाला; त्यामुळे ग्रंथाच्या वर्षाचा आणि संस्थे्या स्थापनेच्या वर्षाचा गोंधळ होऊ शकतो. २. नेते, संस्था व ग्रंथ: दादोबा पांडुरंग तर्खडकर आणि दुर्गाराम मच्छाराम मेहता हे मानवधर्म सभेच्या स्थापनेशी संबंधित प्रमुख सुधारक होते. दलपतराम, दिनमणीशंकर आणि इतर सहकाऱ्यांचाही सहभाग होता. सभेने एकेश्वरवाद, विवेकनिष्ठ धार्मिक विचार, अंधश्रद्धाविरोध आणि जातिभेदाला विरोध यांवर भर दिला. ३. महाराष्ट्राचा विशेष संदर्भ व महत्त्व: महाराष्ट्रातील समाजसुधारक दादोबा पांडुरंग तर्खडकर यांनी सुरत येथे कार्यरत असताना या संस्थेच्या स्थापनेत महत्त्वाची भूमिका बजावली. मानवधर्म सभा ही गुजरातमधील आरंभीच्या सामाजिक-धार्मिक सुधारणा संस्थांपैकी एक होती. तिने पुढील सुधारणावादी विचारप्रवाहांना चालना दिली.
1. Chronology and exact date: The Manav Dharma Sabha was founded on 22 June 1844 in Surat, Gujarat. The date 8 February 1843 given in the original stem is not supported by the standard historical references checked. Dadoba Pandurang Tarkhadkar's work 'Dharma Vivechana' was published in 1843, which may explain the confusion between the book's date and the organisation's founding date. 2. Leaders, organisation and associated works: Dadoba Pandurang Tarkhadkar and Durgaram Machharam Mehta were among the principal figures associated with the Sabha's establishment; Dalpatram, Dinmanishankar and other associates also participated. The Sabha promoted monotheism, rational religious thought, opposition to superstition and criticism of caste distinctions. 3. Maharashtra-specific context and significance: Dadoba Pandurang Tarkhadkar, a prominent reformer from Maharashtra, contributed to the organisation's establishment while working in Surat. The Sabha was among the earliest socio-religious reform associations in Gujarat and contributed to the development of reformist ideas in western India.
मुख्य परीक्षेतील महत्त्वाचा सापळा म्हणजे १८४३ आणि १८४४ या जवळच्या वर्षांची गल्लत. दादोबांचा 'धर्मविवेचन' ग्रंथ १८४३ मधील आहे, तर मानवधर्म सभेची स्थापना २२ जून १८४४ रोजी सुरत येथे झाली. तसेच मानवधर्म सभा, परमहंस मंडळी आणि प्रार्थना समाज या वेगवेगळ्या संस्था आहेत; त्यांची स्थापना, ठिकाणे आणि प्रमुख व्यक्ती एकमेकांत मिसळू नयेत.
A common exam trap is confusing the closely spaced years 1843 and 1844. 'Dharma Vivechana' is associated with 1843, whereas the Manav Dharma Sabha was founded on 22 June 1844 in Surat. Do not confuse the Manav Dharma Sabha with the Paramhansa Mandali, established in Bombay in 1849, or the Prarthana Samaj, established in Bombay in 1867.
लक्षात ठेवा: 'धर्मविवेचन अठराशे त्रेचाळीस, मानवधर्म सभा चव्वेचाळीस.' म्हणजे ग्रंथ—१८४३; सभा—१८४४. मानवधर्म सभेसाठी दादोबा–दुर्गाराम ही जोडी लक्षात ठेवा.
Use this mnemonic: 'Dharma Vivechana, eighteen forty-three; Manav Dharma Sabha, eighteen forty-four.' Remember the founding pair as 'Dadoba and Durgaram.'
पर्याय १ योग्य आहे, कारण (a) दादोबा पांडुरंग तर्खडकर आणि (b) दुर्गाराम मच्छाराम मेहता हे मानवधर्म सभेच्या स्थापनेशी संबंधित होते. पर्याय २ चुकीचा आहे: लोकहितवादी गोपाळ हरी देशमुख हे स्वतंत्र समाजसुधारक होते; ते मानवधर्म सभेचे संस्थापक नव्हते. पर्याय ३ चुकीचा आहे: डॉ. भाऊ दाजी लाड हे वैद्यक, विद्वत्ता आणि सार्वजनिक कार्यासाठी प्रसिद्ध होते; ते या सभेचे संस्थापक नव्हते. पर्याय ४ चुकीचा आहे, कारण (c) आणि (d) यांना संस्थेचे संस्थापक मानण्यास ऐतिहासिक आधार नाही.
Option 1 is correct because Dadoba Pandurang Tarkhadkar and Durgaram Machharam Mehta were associated with the establishment of the Manav Dharma Sabha. Option 2 is incorrect because Lokhitwadi Gopal Hari Deshmukh was a major social reformer but was not a founder of this Sabha. Option 3 is incorrect because Dr. Bhau Daji Lad, known for his work in medicine, scholarship and public life, was not a founder of the organisation. Option 4 is incorrect because statements (c) and (d) do not identify founders of the Sabha.
