MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity (राज्यव्यवस्था) Rajya Sabha: Composition, Tenure and Permanent Nature
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

राज्यसभेच्या स्वरूप व कार्यकाळासंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान असत्य आहे?

As far as the Rajya Sabha is concerned, which of the following is not true?

पर्याय (Options):
A

राज्यसभा हे संसदेचे स्थायी सभागृह आहे.

B

राज्यसभा विसर्जित केली जाऊ शकते.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

राज्यसभा हे भारतीय संसदेचे वरिष्ठ सभागृह आहे.

D

राज्यसभेच्या पूर्ण सहा वर्षांच्या कार्यकाळासाठी निवडलेल्या सदस्याचा कार्यकाळ सहा वर्षांचा असतो.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
१. घटनात्मक तरतूद: भारतीय राज्यघटनेच्या भाग V मधील कलम ७९ नुसार संसद राष्ट्रपती, राज्यसभा आणि लोकसभा यांच्यापासून बनते. कलम ८० मध्ये राज्यसभेची रचना आणि कलम ८३(१) मध्ये तिच्या स्थायी स्वरूपाची तरतूद आहे. राज्यसभा हे स्थायी सभागृह असून ते विसर्जित होत नाही. कलम ८३(१) नुसार, शक्य तितक्या लवकर दर दोन वर्षांनी राज्यसभेचे सुमारे एक-तृतीयांश सदस्य निवृत्त होतात. पूर्ण नियमित कार्यकाळासाठी निवडलेल्या सदस्याचा कार्यकाळ सहा वर्षांचा असतो. २. घटनादुरुस्ती व कायदे: राज्यघटना (बेचाळिसावी घटनादुरुस्ती) अधिनियम, १९७६ किंवा इतर कोणत्याही घटनादुरुस्तीने राज्यसभेचे स्थायी स्वरूप रद्द केलेले नाही. सदस्यांची निवड आणि निवृत्ती यांसंबंधीच्या तरतुदी राज्यघटना आणि लागू संसदीय कायद्यांच्या अधीन आहेत. ३. न्यायालयीन व कायदेशीर संदर्भ: कलम ८३(१) मधील स्पष्ट घटनात्मक तरतूद राज्यसभा विसर्जित होत नसल्याचे निश्चित करते. या प्रश्नाचे उत्तर ठरविण्यासाठी विशिष्ट सर्वोच्च न्यायालयीन निकालाची आवश्यकता नाही. म्हणून पर्याय २ असत्य आहे. पर्याय ३ मधील 'वरिष्ठ सभागृह' ही राज्यसभेची प्रचलित ओळख आहे; मात्र राज्यसभा प्रत्येक बाबतीत लोकसभेपेक्षा अधिक अधिकारसंपन्न आहे, असा त्याचा अर्थ होत नाही.
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

पर्याय १: सत्य. कलम ८३(१) नुसार राज्यसभा स्थायी सभागृह आहे. पर्याय २: असत्य आणि योग्य उत्तर. राज्यसभा विसर्जित होत नाही; कलम ८३(१) तिचे स्थायी स्वरूप निश्चित करते. पर्याय ३: सत्य. राज्यसभा हे संसदेचे वरिष्ठ सभागृह म्हणून ओळखले जाते; कलम ७९ संसदेत तिचे स्थान निश्चित करते. पर्याय ४: सामान्यतः सत्य, परंतु शब्दरचनेची मर्यादा लक्षात घ्या. पूर्ण नियमित कार्यकाळासाठी निवडलेल्या सदस्याचा कार्यकाळ सहा वर्षांचा असतो. कलम ८३(

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेद 348(1)(अ) नुसार, संसदेने कायद्याद्वारे अन्यथा तरतूद करेपर्यंत सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांतील न्यायिक कामकाजासाठी कोणती भाषा निर्धारित करण्यात आली आहे?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 300A नुसार मालमत्तेच्या अधिकाराचे घटनात्मक स्वरूप आणि त्यापासून वंचित करण्याची अट कोणती आहे?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार मूलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी सर्वोच्च न्यायालयाला प्राधिलेख (Writs) जारी करण्याचा अधिकार कोणत्या अनुच्छेदाद्वारे प्रदान करण्यात आला आहे?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील राष्ट्रपतींच्या नकाराधिकारांपैकी, ज्या अधिकारात राष्ट्रपती विधेयकाला संमती देत नाहीत आणि पुनर्विचारासाठीही परत पाठवत नाहीत, त्या अधिकाराला काय म्हणतात?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेनुसार, गुन्ह्यासाठी दोषी ठरलेल्या व्यक्तीच्या शिक्षेबाबत क्षमादान किंवा शिक्षेत बदल करण्याचा अधिकार भारताच्या राष्ट्रपतींना कोणत्या कलमान्वये प्राप्त होतो?