MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity (राज्यव्यवस्था) Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय राज्यघटनेच्या कल १७० नुसार, राज्याच्या विधानसभेतील सदस्यसंख्येची कमाल मर्यादा किती आहे?

Under Article 170 of the Constitution of India, what is the maximum permitted membership of a State Legislative Assembly?

पर्याय (Options):
A

५०० सदस्य

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

४५० सदस्य

C

३०० सदस्य

D

२५० सदस्य

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
१. घटनात्मक तरतूद: भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (राज्ये), प्रकरण ३ मधील कलम १७० हे राज्यांच्या विधानसभांच्या रचनेशी संबंधित आहे. या कलमानुसार, विधानसभेतील सदस्यसंख्या ५०० पेक्षा जास्त आणि सामान्यतः ६० पेक्षा कमी नसावी. विधानसभेचे सदस्य प्रादेशिक मतदारसंघांतून प्रत्यक्ष निवडणुकीद्वारे निवडले जातात. २. घटनादुरुस्ती व कायदे: संविधान (सातवी घटनादुरुस्ती) अधिनियम, १९५६ यासह राज्यांच्या पुनर्रचनेशी संबंधित घटनात्मक बदलांनी विधानसभांच्या रचनेवर परिणाम केला. कलम १७० मधील तरतुदींच्या अधीन राहून काही राज्यांना कमी किमान सदस्यसंख्येची विशेष घटनात्मक तरतूद लागू होते. सिक्कीमसाठी कलम १७१(१) मधील अपवाद लागू नसून, विधानसभेची किमान सदस्यसंख्या ३० असल्याची तरतूद कलम १७० मधील विशेष अपवादातून येते. गोवा आणि मिझोरामच्या विधानसभांमध्ये प्रत्येकी ४० सदस्य आहेत; त्रिपुरामध्ये ६० सदस्य आहेत. ३. न्यायालयीन व कायदेशीर संदर्भ: कलम १७० हे विधानसभेची सदस्यसंख्या आणि प्रादेशिक मतदारसंघांची रचना नियंत्रित करते. निवडणूक मतदारसंघांच्या परिसीमनासाठी परिसीमन कायदे आणि संबंधित घटनात्मक तरतुदी महत्त्वाच्या आहेत. प्रश्नात केवळ कमाल सदस्यसंख्या विचारली आहे; म्हणून योग्य उत्तर ५०० आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

‘कमाल’ आणि ‘किमान’ या शब्दांतील फरक लक्षात घ्या. कलम १७० अंतर्गत सामान्य नियम ५०० पेक्षा जास्त नाही आणि ६० पेक्षा कमी नाही असा आहे; मात्र काही राज्यांसाठी घटनात्मक अपवाद आहेत. तसेच राज्य विधानसभेची सदस्यसंख्या आणि राज्यसभेची कमाल सदस्यसंख्या यांची गल्लत करू नका.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

कलम १७० = विधानसभा; ५०० कमाल, ६० सामान्य किमान. कलम ८० = राज्यसभा; कमाल २५०. लक्षात ठेवण्याची क्लृप्ती: ‘१७० विधानसभा, ८० राज्यसभा’.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

पर्याय २ (४५०): कलम १७० मध्ये कमाल मर्यादा ४५० अशी दिलेली नाही. पर्याय ३ (३००): ही कमाल घटनात्मक मर्यादा नसून काही विधानसभांची सदस्यसंख्या असू शकते. पर्याय ४ (२५०): ही राज्य विधानसभेची कमाल मर्यादा नाही; राज्यसभेच्या कमाल सदस्यसंख्येशीही ती जुळत नाही, कारण राज्यसभेची घटनात्मक कमाल सदस्यसंख्या २५० आहे (कलम ८०).

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेद 348(1)(अ) नुसार, संसदेने कायद्याद्वारे अन्यथा तरतूद करेपर्यंत सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांतील न्यायिक कामकाजासाठी कोणती भाषा निर्धारित करण्यात आली आहे?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 300A नुसार मालमत्तेच्या अधिकाराचे घटनात्मक स्वरूप आणि त्यापासून वंचित करण्याची अट कोणती आहे?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार मूलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी सर्वोच्च न्यायालयाला प्राधिलेख (Writs) जारी करण्याचा अधिकार कोणत्या अनुच्छेदाद्वारे प्रदान करण्यात आला आहे?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील राष्ट्रपतींच्या नकाराधिकारांपैकी, ज्या अधिकारात राष्ट्रपती विधेयकाला संमती देत नाहीत आणि पुनर्विचारासाठीही परत पाठवत नाहीत, त्या अधिकाराला काय म्हणतात?

Polity (राज्यव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेनुसार, गुन्ह्यासाठी दोषी ठरलेल्या व्यक्तीच्या शिक्षेबाबत क्षमादान किंवा शिक्षेत बदल करण्याचा अधिकार भारताच्या राष्ट्रपतींना कोणत्या कलमान्वये प्राप्त होतो?