खाली दिलेल्या विधानांचा काळजीपूर्वक अभ्यास करा: 1. उंची वाढल्यास गुरुत्वाकर्षण शक्ती कमी होते. 2. पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर ते बदलते, विषुववृत्तापासून ध्रुवांकडे कमी होते. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

पर्याय (Options):

फक्त 1

अचूक उत्तर (Official Answer)

फक्त 2

1 आणि 2 दोन्ही

नाही 1 आणि नाही 2

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)

📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • विधान 1: उंची वाढल्यास गुरुत्वाकर्षण कमी होते कारण पृथ्वीच्या केंद्रापासूनचे अंतर वाढते. • विधान 2: पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर गुरुत्वाकर्षण बदलते, पृथ्वीच्या लंबवर्तुळाकार आकारामुळे आणि ঘূর্ণन गतीमुळे ध्रुवांकडून विषुववृत्ताकडे ते किंचित कमी होते. त्यामुळे विधान 2 अचूक आहे. • जास्त उंचीवर, गुरुत्वाकर्षण शक्ती कमी होते कारण गुरुत्वाकर्षण पृथ्वीच्या केंद्रापासूनच्या अंतराच्या वर्गाच्या व्यस्त प्रमाणात असते. • पृथ्वी एक परिपूर्ण गोल नाही; तो एक लंबवर्तुळाकार आहे, म्हणजे ध्रुव पृथ्वीच्या केंद्राच्या जवळ आहेत आणि त्यामुळे ध्रुवांवर गुरुत्वाकर्षण जास्त असते. 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • गुरुत्वाकर्षण शक्ती: ही दोन वस्तूंमधील आकर्षणाची शक्ती आहे आणि त्याचे परिमाण त्यांच्यातील अंतराच्या वर्गाच्या व्यस्त प्रमाणात कमी होते. • पृथ्वीचा लंबवर्तुळाकार आकार: पृथ्वीची विषुववृत्तीय त्रिज्या तिच्या ध्रुवीय त्रिज्येपेक्षा मोठी आहे, ज्यामुळे गुरुत्वाकर्षण शक्तीमध्ये बदल होतो. • सेंट्रीफ्यूगल फोर्स: पृथ्वीच्या ঘূর্ণनामुळे, सेंट्रीफ्यूगल फोर्स विषुववृत्तावर बाहेरच्या दिशेने कार्य करते, ज्यामुळे ध्रुवांच्या तुलनेत प्रभावी गुरुत्वाकर्षण कमी होते. • उंचीचे परिणाम: उंची वाढल्यामुळे, पृथ्वीच्या केंद्रापासूनचे अंतर वाढते, ज्यामुळे गुरुत्वाकर्षण शक्ती कमी होते. • गुरुत्वाकर्षणाच्या मापनातील बदल: गुरुत्वाकर्षण Gravimeters वापरून मोजले जाते आणि उंची, अक्षांश आणि स्थानिक भूवैज्ञानिक घटकांमुळे वेगवेगळ्या ठिकाणी बदल दिसून येतात. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'फक्त 1'. Gravityचा थेट संबंध 'फक्त 1' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Gravity ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'फक्त 1' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('फक्त 2') आणि पर्याय 1 ('फक्त 1') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('फक्त 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1 आणि 2 दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • पर्याय 4 ('नाही 1 आणि नाही 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('फक्त 1') निश्चित होते.

📌 Detailed Analysis & Key Provisions: • Statement 1: Gravity decreases with altitude because the distance from the center of the Earth increases as we move higher. • Statement 2: Gravity varies across the Earth's surface, decreasing slightly from the poles to the equator due to the Earth's oblate shape and rotational effects. Hence statement 2 is INCORRECT. • At higher altitudes, the gravitational force weakens because gravity is inversely proportional to the square of the distance from the Earth's center. • The Earth is not a perfect sphere; it is an oblate spheroid, meaning the poles are closer to the Earth's center than the equator, resulting in stronger gravity at the poles. 📚 Related Exam Facts & Comparative Overview: • Gravitational Force: It is the force of attraction between two masses, and its magnitude decreases with the square of the distance between them. • Earth’s Oblate Shape: The Earth's equatorial radius is larger than its polar radius, causing variations in gravitational force. • Centrifugal Force: Due to Earth's rotation, centrifugal force acts outward at the equator, reducing the effective gravity compared to the poles. • Altitude Effects: As altitude increases, the distance from the Earth's center increases, weakening the gravitational pull. • Gravitational Measurement Variations: Gravity is measured using gravimeters, and variations are observed at different locations due to altitude, latitude, and local geological factors. 💡 Memory Booster / Shortcut Trick: • Science Booster: Core Principle — '1 only'. Connect Gravity directly to '1 only'. 🗺️ Memory Map / Concept Flow: • Concept Flow: Gravity ➔ Core Anchor ➔ '1 only' ➔ Commission-Standard Exam Association. ⚠️ Exam Trap: • Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('2 only') with Option 1 ('1 only'). Distinguish the exact context before marking. 🎯 Option Elimination: • 🎯 Option Elimination Strategy: • Option 2 ('2 only'): Incorrect. As per official verified records, '1 only' is the valid fact. • Option 3 ('Both 1 and 2'): Incorrect. As per official verified records, '1 only' is the valid fact. • Option 4 ('Neither 1 nor 2'): Incorrect. As per official verified records, '1 only' is the valid fact. • Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('1 only').

परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('फक्त 2') आणि पर्याय 1 ('फक्त 1') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'फक्त 1'. Gravityचा थेट संबंध 'फक्त 1' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('फक्त 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1 आणि 2 दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • पर्याय 4 ('नाही 1 आणि नाही 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('फक्त 1') निश्चित होते.

Examine the following statements carefully: 1. The force of gravity decreases with altitude. 2. It varies on the surface of the earth, decreasing from the equator to the poles Which of the above statements is/are correct?

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):