खालीलपैकी कोणत्या समित्यांमध्ये संसदेच्या दोन्हीही सभागृहांच्या प्रतिनिधींच्या समावेश असतो? (a) अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती यांच्या कल्याणासाठी समिती (b) महिला सबलीकरण समिती (c) कामकाज सल्लागार समिती (d) विशेषाधिकार समिती (e) अंदाज समिती

पर्याय (Options):

(a), (b) आणि (d)

केवळ (b) आणि (c)

(c), (d) आणि (e)

केवळ (a) आणि (b)

अचूक उत्तर (Official Answer)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)

अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती कल्याण समिती • समितीमध्ये 30 सदस्यांचा समावेश आहे. • एकल हस्तांतरणीय मताद्वारे आनुपातिक प्रतिनिधित्वाच्या प्रणालीनुसार लोकसभेने तिच्या सदस्यांमधून निवडून दिलेले 20 • 10 राज्यसभेने तिच्या सदस्यांमधून निवडले . • समितीचा कार्यकाळ एक वर्षापेक्षा जास्त नाही. • यात राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोग आणि अनुसूचित जमातीसाठी राष्ट्रीय आयोगाच्या अहवालांचा विचार केला जातो • हे अनुसूचित जाती आणि जमातींच्या कल्याणाशी संबंधित सर्व बाबींचे परीक्षण करते, जसे की घटनात्मक आणि वैधानिक संरक्षणाची अंमलबजावणी, कल्याणकारी कार्यक्रमांचे कार्य इ. महिला सक्षमीकरणासाठी संसदीय समिती • 1997 मध्ये महिला सक्षमीकरणासाठी संसदीय समितीची स्थापना करण्यात आली. • त्याचे 30 सदस्य आहेत: • लोकसभेतून (कनिष्ठ सभागृह) 20 अध्यक्षांनी नामनिर्देशित केले • राज्यसभेच्या अध्यक्षांनी नामनिर्देशित केलेल्या राज्यसभेतून (वरच्या सभागृह) 10 . • कॅबिनेट मंत्री समित्यांचा सदस्य असू शकत नाही. • समितीच्या सदस्यांचा कार्यकाळ एक वर्षांपेक्षा जास्त नसतो. • हे राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अहवालांचा विचार करते आणि सर्व क्षेत्रात महिलांना दर्जा, प्रतिष्ठा आणि समानता मिळवून देण्यासाठी केंद्र सरकारने केलेल्या उपाययोजनांचे परीक्षण करते. व्यवसाय सल्लागार समिती • ही समिती सभागृहाच्या कार्यक्रमाचे व वेळापत्रकाचे नियमन करते. • सरकारने सभागृहासमोर आणलेल्या विधी आणि इतर कामकाजाच्या व्यवहारासाठी वेळ दिला जातो. • लोकसभा समितीमध्ये अध्यक्षांसह अध्यक्षांसह 15 सदस्य असतात. • राज्यसभेत त्याचे पदसिद्ध अध्यक्ष म्हणून अध्यक्षांसह 11 सदस्य आहेत. विशेषाधिकार समिती • या समितीचे कार्य अर्धन्यायिक स्वरूपाचे आहे. • हे सभागृह आणि सदस्यांच्या विशेषाधिकारांच्या उल्लंघनाच्या प्रकरणांची तपासणी करते आणि योग्य कारवाईची शिफारस करते. • लोकसभेच्या समितीमध्ये 15 सदस्य आहेत, तर राज्यसभेच्या समितीमध्ये 10 सदस्य आहेत. आचार समिती • ही समिती 1997 मध्ये राज्यसभेत आणि 2000 मध्ये लोकसभेत स्थापन करण्यात आली होती. • ते संसदेच्या सदस्यांची आचारसंहिता लागू करते. • हे गैरवर्तनाच्या प्रकरणांची तपासणी करते आणि योग्य कारवाईची शिफारस करते. त्यामुळे ते संसदेत शिस्त आणि शिष्टाचार राखण्यात गुंतले आहे. अंदाज समिती: • अंदाज समिती ही एक प्रकारची आर्थिक समिती आहे जी संसदेत सादर केलेल्या अंदाजपत्रकात समाविष्ट केलेल्या अंदाजांचे परीक्षण करते. • ही ३० सदस्यांची लोकसभा (संसदेचे कनिष्ठ सभागृह) समिती आहे जिचे सदस्य लोकसभेद्वारे तिच्या सदस्यांमधून निवडले जातात. • त्यात भारतीय संसदेने स्थापन केलेल्या संसदेच्या निवडक सदस्यांचा समावेश होतो. • विविध सरकारी मंत्रालये आणि विभागांना केलेले अर्थसंकल्पीय वाटप तसेच त्यांचा प्रत्यक्ष खर्च आणि कामगिरी तपासण्यासाठी ही समिती जबाबदार आहे. • अंदाज समितीची उत्पत्ती 1921 मध्ये स्थायी वित्त समितीच्या स्थापनेपासून केली जाऊ शकते.

Committee on Welfare of Scheduled Castes and Scheduled Tribes • The committee consists of 30 Members. • 20 elected by Lok Sabha from amongst its Members in accordance with the system of proportional representation by means of the single transferable vote • 10 elected by Rajya Sabha from amongst its Members. • The term of the committee does not exceed one year. • It considers the reports of the National Commission for the SCs and the National Commission for the STs • It examines all matters relating to the welfare of SCs and STs, like the implementation of constitutional and statutory safeguards, working of welfare programmes, etc. Parliamentary Committee on Empowerment of Women • The Parliamentary Committee on the Empowerment of Women was constituted in 1997. • It has 30 members : • 20 from the Lok Sabha (Lower House) nominated by the Speaker • 10 from the Rajya Sabha (Upper House) nominated by the Chairperson of Rajya Sabha. • A Cabinet Minister cannot be a member of the Committees. • The term of the members of the Committee does not exceed one year. • It considers the reports of the National Commission for Women and examines the measures taken by the Union Government to secure status, dignity and equality for women in all fields. Business Advisory Committee • This committee regulates the programme and timetable of the House. • It allocates time for the transaction of legislative and other business brought before the House by the government. • The Lok Sabha committee consists of 15 members including the Speaker as its chairman. • In the Rajya Sabha, it has 11 members including the Chairman as its ex-officio chairman. Committee of Privileges • The functions of this committee are semi-judicial in nature. • It examines the cases of breach of privileges of the House and its members and recommends appropriate action. • The Lok Sabha committee has 15 members, while the Rajya Sabha committee has 10 members. Ethics Committee • This committee was constituted in Rajya Sabha in 1997 and in Lok Sabha in 2000. • It enforces the code of conduct of members of Parliament. • It examines the cases of misconduct and recommends appropriate action. Thus, it is engaged in maintaining discipline and decorum in Parliament. Estimates Committee: • The Estimates Committee is a type of financial Committee that examines the estimates included in the budget presented to Parliament. • It is a 30-member Lok Sabha (lower House of Parliament) committee whose members are elected by the Lok Sabha from among its members. • It comprises selected members of Parliament established by the Indian Parliament. • The Committee is also responsible for examining the budgetary allocations made to various government ministries and departments, as well as their actual expenditure and performance. • The origin of the Estimates Committee can be traced to the setting up of a standing finance committee in 1921

Which of the following committees contains representatives of both the Houses of Parliament? (a) Committee on Welfare of Scheduled Castes and Scheduled Tribes (b) Committee on Empowerment of Women (c) Business Advisory Committee (d) Committee on Privileges (e) Estimates Committee

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):