📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती दोन्ही पदे रिक्त असल्यास, भारताचे सरन्यायाधीश कार्यवाहक राष्ट्रपती म्हणून भूमिका घेतात. • ही व्यवस्था भारतीय संविधानाच्या कलम 65 मध्ये नमूद केली आहे. • जोपर्यंत नवीन राष्ट्रपती निवडून येत नाहीत तोपर्यंत सरन्यायाधीश हे पद तात्पुरते भूषवतात. • घटनात्मक संकटाच्या वेळी सरकारच्या कामकाजात सातत्य सुनिश्चित करते. 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • पंतप्रधान: पंतप्रधान हे सरकारचे प्रमुख असतात आणि पंतप्रधानांची भूमिका प्रशासकीय आणि कार्यकारी असते. • मुख्य निवडणूक आयुक्त: मुख्य निवडणूक आयुक्त भारतात निवडणुका घेण्यास जबाबदार असतात. • लोकसभेचे अध्यक्ष: अध्यक्ष हे लोकसभेचे पीठासीन अधिकारी असतात. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती सूत्र: 'कलम 65 → भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 65 चा संबंध थेट 'भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Central Government ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('पंतप्रधान') आणि पर्याय 4 ('भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पंतप्रधान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती' हे ठरते. • पर्याय 2 ('मुख्य निवडणूक आयुक्त'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती' हे ठरते. • पर्याय 3 ('लोकसभेचे अध्यक्ष'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती') निश्चित होते.