खालील विधानांचा विचार करा:: a. बीटा कण नकारात्मकरित्या प्रभारित केले जातात आणि अल्फा कणांपेक्षा अधिक भेदक असतात, जे सकारात्मकपणे प्रभारित केले जातात. b. गॅमा कण तटस्थ आहेत आणि बीटा-कणांपेक्षा अधिक भेदक आहेत. c. सामान्यत: तटस्थ कणांमध्ये खूप उच्च भेदक शक्ती असल्याचे म्हटले जाऊ शकते.

पर्याय (Options):

a आणि b हे सार्वत्रिक सत्य आहे.

अचूक उत्तर (Official Answer)

a आणि b असत्य आहेत परंतु c हे सत्य आहे.

c हे a आणि b चे परिणामीय विधान आहे.

c हे a आणि b चे परिणामीय विधान नाही.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)

योग्य उत्तर a आणि b सार्वत्रिक सत्य आहे हे आहे. • बीटा कण नकारात्मकरित्या प्रभारित केले जातात आणि अल्फा कणांपेक्षा अधिक भेदक असतात, जे सकारात्मकपणे प्रभारित केले जातात. • गॅमा कण तटस्थ आहेत आणि बीटा-कणांपेक्षा अधिक भेदक आहेत. • म्हणून, a आणि b हे सार्वत्रिक सत्य आहे. +--------------+-------------------+-------------------+------------------------+ | गुण | अल्फा किरणे | बीटा किरणे | गॅमा किरणे | +--------------+-------------------+-------------------+------------------------+ | स्वभाव | धनात्मक प्रभार(+) | ऋणात्मक प्रभार(-) | उदासीन | | प्रभार | +2e | -e | 0 | | श्रेणी | 10 सेमीपर्यंत | काही मीटरपर्यंत | अनेक मीटर | | थांबवता येते | पेपर शीट | ऍल्युमिनियम शीट | जाड शिसे पत्रा (2 फूट) | +--------------+-------------------+-------------------+------------------------+ • अल्फा किरणे • अल्फा किरण हे धनात्मक प्रभारित कण आहेत. • अल्फा-कण हा अत्यंत सक्रिय आणि उत्साही हेलियम अणू आहे. • या कणांमध्ये किमान प्रवेश शक्ती आणि सर्वोच्च आयनीकरण शक्ती आहे. • याचे कारण हे आहे की, अल्फा कण सोडणारे किरणोत्सर्गी पदार्थ रबरी हातमोजे घातल्यानंतर हाताळणे आवश्यक आहे. • बीटा किरणे • बीटा कण हे आतील केंद्रकातून सोडलेले अत्यंत उत्साही इलेक्ट्रॉन आहेत. • ते नगण्य वस्तुमान सहन करतात आणि ऋणात्मक प्रभार बाळगतात. • केंद्रकातील न्यूट्रॉन प्रोटॉनमध्ये आणि इलेक्ट्रॉन बीटा कणाच्या उत्सर्जनावर विभागला जातो. • अल्फा कणांच्या तुलनेत बीटा कणांमध्ये जास्त भेदन शक्ती असते. • बीटा किरण त्वचेतून सहजपणे प्रवास करू शकतात. • गॅमा किरणे • विद्युत चुंबकीय पंक्तीच्या उच्च-वारंवारतेच्या टोकापासून उद्भवणाऱ्या लाटा ज्याला वस्तुमान नाही त्यांना गॅमा किरण म्हणून ओळखले जाते. • त्यांच्याकडे भेदनाची सर्वोच्च शक्ती असते. • ते सर्वात भेदक परंतु कमीत कमी आयनीकरण करणारे आहेत आणि त्यांचा शरीरात प्रवेश होण्यापासून रोखणे खूप कठीण आहे. • गॅमा किरणांमध्ये मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा असते आणि जाड काँक्रीट आणि पातळ शिशाच्या चादरीद्वारे (2 फुटांपेक्षा कमी रुंदी) प्रवास देखील करू शकतात.

The correct answer is a and b are universally true. Explanation & Key Takeaways: • Beta particles are negatively charged and are more penetrating than Alpha particles, which are positively charged. • Gamma particles are neutral and are more penetrating than Beta-particles. • Hence a and b are universally true. Important Notes: +-------------------+--------------------+--------------------+--------------------------+ | Property | Alpha Ray | Beta ray | Gamma Ray | +-------------------+--------------------+--------------------+--------------------------+ | Nature | Positive charge(+) | Negative Charge(-) | Neutral | | Charge | +2e | -e | 0 | | Range | up to 10 cm | up to a few meters | Several meters | | Can be stopped by | Paper sheet | Aluminium sheet | Thick lead sheet(2 feet) | +-------------------+--------------------+--------------------+--------------------------+ Related Concepts: Alpha Rays • Alpha rays are positively charged particles. • Alpha-particle is a highly active and energetic helium atom. • These particles have the minimum penetration power and highest ionization power. • It is due to the fact that the radioactive substances that release alpha particles are required to be handled after wearing rubber gloves. Beta Rays • Beta particles are extremely energetic electrons released from the inner nucleus. • They bear negligible mass and carry a negative charge. • A neutron in the nucleus splits into a proton and an electron on the emission of a beta particle. • Beta particles have a higher penetration power when compared to alpha particles. • Beta rays can travel through the skin easily. Gamma Rays • The waves arising from the high-frequency end of the electromagnetic spectrum that have no mass are known as gamma rays. • They hold the highest power of penetration. • They are the most penetrating but least ionizing and very difficult to resist from entering the body. • The Gamma rays carry a large amount of energy and can also travel via thick concrete and thin lead sheet (less than 2 feet in width).

स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):

Solution Diagram

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):