Polity
Other Dimensions
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
राज्यघटनेच्या कोणत्या अनुच्छेदामध्ये असे म्हटले आहे की हिंदी भाषेच्या प्रसारास चालना देणे आणि विकसित करणे हे संघाचे कर्तव्य असेल जेणेकरुन ती भारताच्या संयुक्त संस्कृतीची 'जनभाषा' होऊ शकेल?
Which Article of the Constitution provides that it shall be the duty of the Union to promote the spread of the Hindi language, to develop it so that it may become the 'Lingua Franca' of the composite culture of India ?
पर्याय (Options):
A
अनुच्छेद 343
B
अनुच्छेद 348
C
अनुच्छेद 350
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
अनुच्छेद 351
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर अनुच्छेद 351 आहे.
• राज्यघटनेने अनुच्छेद 351 अन्वये हिंदी भाषेच्या प्रसाराला आणि विकासाला प्रोत्साहन देण्यासाठी केंद्रावर एक कर्तव्य लादले आहे जेणेकरून ती भारताच्या संयुक्त संस्कृतीची जनभाषा होऊ शकेल. याअधिक, हिंदुस्थानी आणि आठव्या अनुसूचीमध्ये निर्दिष्ट केलेल्या इतर भाषांमध्ये वापरले गेलेले स्वरूप , शैली आणि अभिव्यक्ती आत्मसात करून आणि मुख्यत: संस्कृत आणि नंतर दुसर्‍या भाषांमधील शब्दसंग्रहघेऊन हिंदी भाषेचे संवर्धनास करण्याचे केंद्राला निर्देश आहेत.
• सध्या राज्यघटनेच्या आठव्या अनुसूचित 22 भाषा (मूळ 14 भाषा) निर्दिष्ट केलेल्या आहेत. या आहेत आसामी, बंगाली, बोडो, डोगरी (डोंगरी), गुजराती, हिंदी, कन्नड, काश्मिरी, कोंकणी, मथिली (मैथिली), मल्याळम, मणिपुरी, मराठी, नेपाळी, ओडिया, पंजाबी, संस्कृत, संथाली, सिंधी, तामिळ, तेलगू आणि उर्दू.
• 1967 च्या 21 व्या दुरुस्ती कायद्याद्वारे सिंधीला समाविष्ट करण्यात आले; कोंकणी, मणिपुरी आणि नेपाळी यांना 1992 च्या 71 व्या दुरुस्ती कायद्याद्वारे जोडले गेले; आणि बोडो, डोंगरी, मैथिली आणि संथाली यांना 2003 च्या 92 व्या दुरुस्ती कायद्याद्वारे जोडले गेले.
• घटनात्मक तरतुदींच्या संदर्भात आठव्या वेळापत्रकात वरील प्रादेशिक भाषांच्या स्पष्टीकरणमागील दोन उद्दीष्टे आहेतः
• या भाषांच्या सदस्यांना अधिकृत भाषा आयोगात प्रतिनिधित्व देण्यात येईल; आणि
• या भाषांचे रूप, शैली आणि अभिव्यक्ती हिंदी भाषेच्या समृद्धीसाठी वापरली जाणे आहेत.