खालील संस्थांचा विचार करा: • राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग • भारत निवडणूक आयोग • वित्त आयोग • भाषिक अल्पसंख्याकांसाठी विशेष अधिकारी भारताच्या राज्यघटनेत यापैकी कोणाची नोंद नाही/नाहीत?

पर्याय (Options):

1 आणि 2

फक्त 1

अचूक उत्तर (Official Answer)

फक्त 4

1 आणि 3

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)

योग्य उत्तर फक्त 1 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग • NHRC ही वैधानिक सार्वजनिक संस्था आहे जी मानवी हक्कांच्या संवर्धन आणि संरक्षणासाठी कार्य करते. • 1993 च्या मानवी हक्क संरक्षण कायद्यांतर्गत याची स्थापना करण्यात आली होती. म्हणून, भारताच्या संविधानात त्याची गणना केलेली नाही. • रचना: • अध्यक्ष (निवृत्त CJI/ सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश) • सदस्य (4) • पदसिद्ध सदस्य (अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, मागासवर्ग, अल्पसंख्याक, महिला आणि बाल आयोगांचे प्रमुख) • अध्यक्षांचा कार्यकाळ: 3 वर्षे किंवा वय 70 वर्षे (जे आधीचे असेल). • अध्यक्षांची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती यांच्या समितीच्या शिफारशीनुसार करतात: • पंतप्रधान • गृहमंत्री • विरोधी पक्षनेते (लोकसभा आणि राज्यसभा), • सभापती (लोकसभा) • उपसभापती (राज्यसभा) • ही एक न्यायिक संस्था म्हणून काम करते परंतु अत्यंत मर्यादित तपास अधिकारांसह. • आयोगाची कार्ये शिफारसी स्वरूपाची असतात. पूरक माहिती: • संविधानात्मक संस्थांचे प्रतिनिधित्व करणारे लेख खालीलप्रमाणे आहेत. +----------+------------------------------------------+ | अनुच्छेद | संविधानात्मक संस्था | +----------+------------------------------------------+ | 76 | भारतीय महान्यायवादी | | 148 | भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक | | 165 | महाधिवक्ता | | 243-I | राज्य वित्त आयोग | | 243-K | राज्य निवडणूक आयोग | | 243ZD | जिल्हा नियोजन समिती | | 243ZE | महानगर नियोजन समिती | | 263 | आंतर-राज्य परिषद | | 280 | वित्त आयोग | | 279A | वस्तू आणि सेवा कर परिषद [2] | | 315-323 | UPSC आणि राज्य लोकसेवा आयोग | | 324 | भारत निवडणूक आयोग | | 338 | राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोग | | 338A | राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग | | 338B | राष्ट्रीय मागासवर्ग आयोग [3] | | 339 | अनुसूचित क्षेत्र आणि अनुसूचित जमाती आयोग | | 340 | मागासवर्ग आयोग | | 344 | राजभाषा आयोग आणि संसदेची राजभाषा समिती | | 350B | भाषिक अल्पसंख्याकांसाठी विशेष अधिकारी | +----------+------------------------------------------+

The correct answer is Only 1. Explanation & Key Takeaways: The National Human Rights Commission • NHRC is a statutory public body that works for the promotion and protection of Human Rights. • It was established under the Protection of Human Rights Act, of 1993. Hence, it is not enumerated in the Constitution of India. • Structure: • Chairperson (retired CJI/Judge of Supreme Court) • Members (4) • Exofficio members (Chiefs of SC, ST, BC, Minorities, Women & Child Commissions) • Tenure of Chairperson : 3 years or age 70 years (whichever is earlier). • The chairperson is appointed by the President of India on the recommendation of a committee of: • Prime Minister • Home Minister • Leader of Opposition (Lok Sabha & Rajya Sabha), • Speaker (Lok Sabha) • Deputy Chairman (Rajya Sabha) • It acts as a judicial body but with very limited investigative powers. • The functions of the Commission are recommendatory in nature. Related Concepts: • Following are the Articles representing the Constitutional Bodies. +---------+----------------------------------------------------------------------------+ | Article | Constitutional Bodies | +---------+----------------------------------------------------------------------------+ | 76 | Attorney General of India | | 148 | Comptroller and Auditor General of India | | 165 | Advocate General of State | | 243-I | State Finance Commission | | 243-K | State Election Commission | | 243ZD | District Planning Committee | | 243ZE | Metropolitan Planning Committee | | 263 | Inter-State Council | | 280 | Finance Commission | | 279A | Goods and Service Tax Council [2] | | 315-323 | UPSC and State Public Service Commission | | 324 | Election Commission of India | | 338 | National Commission for Scheduled Castes | | 338A | National Commission for Scheduled Tribes | | 338B | National Commission for Backward Classes [3] | | 339 | Scheduled Area and Scheduled Tribes Commission | | 340 | Backward Classes Commission | | 344 | Official Language Commission and Official Language Committee of Parliament | | 350B | Special Officer for Linguistic Minorities | +---------+----------------------------------------------------------------------------+

Consider the following institutions: • The National Human Rights Commission • The Election Commission of India • The Finance Commission • Special Officer for Linguistic Minorities Which of these is/are not enumerated in the Constitution of India?

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):