भारतात न्यायव्यवस्था ही मुख्यत्वे स्वायत्त आहे. भारतीय राज्यघटनेत दिलेल्या मूलभूत अधिकारांचे संरक्षण करण्यासाठी न्यायपालिकेने अनुच्छेद 32 आणि _______ अंतर्गत आपल्या अधिकारांचा वापर केला पाहिजे.

पर्याय (Options):

अचूक उत्तर (Official Answer)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)

योग्य उत्तर 13 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • अनुच्छेद 13: • ही राज्यघटना सुरू होण्यापूर्वी भारताच्या प्रदेशात लागू असलेले सर्व कायदे, या भागाच्या तरतुदींशी विसंगत असले तरी, अशा विसंगतीच्या मर्यादेपर्यंत, रद्दबातल ठरतील. • राज्य या भागाद्वारे प्रदान केलेले अधिकार काढून घेणारा किंवा कमी करणारा कोणताही कायदा करणार नाही आणि या खंडाचे उल्लंघन करणारा कोणताही कायदा, उल्लंघनाच्या मर्यादेपर्यंत, रद्दबातल ठरेल. • या अनुच्छेदात, संदर्भ अन्यथा आवश्यक असल्याशिवाय,— • "कायदा" मध्ये कोणताही अध्यादेश, आदेश, उपविधी, नियम, विनियम, अधिसूचना, प्रथा किंवा वापर भारताच्या प्रदेशात कायद्याचे बल समाविष्ट आहे; • "अंमलात असलेले कायदे" मध्ये ही राज्यघटना सुरू होण्यापूर्वी भारताच्या प्रदेशातील विधानमंडळाने किंवा इतर सक्षम प्राधिकरणाने पारित केलेले किंवा केलेले कायदे समाविष्ट आहेत आणि यापूर्वी रद्द केलेले नाहीत, तरीही असा कोणताही कायदा किंवा त्याचा कोणताही भाग त्यानंतर सर्व किंवा विशिष्ट भागात कार्यान्वित होणार नाही. • अनुच्छेद 368 अन्वये केलेल्या या राज्यघटनेच्या कोणत्याही दुरुस्तीला या अनुच्छेदातील काहीही लागू होणार नाही. • अनुच्छेद 32: • भारतीय राज्यघटनेतील कलम 32 व्यक्तींना त्यांचा हक्क 'अनावश्यकपणे वंचित ठेवला गेला आहे' असे वाटत असताना न्याय मिळविण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयात जाण्याचा अधिकार देतो. पूरक माहिती: • अनुच्छेद 11: • या भागाच्या पूर्वगामी तरतुदींमधील कोणतीही गोष्ट नागरिकत्व संपादन आणि समाप्ती आणि नागरिकत्वाशी संबंधित इतर सर्व बाबींच्या संदर्भात कोणतीही तरतूद करण्यासाठी संसदेच्या अधिकारापासून वंचित राहणार नाही. • अनुच्छेद 12: • या भागात, संदर्भानुसार अन्यथा आवश्यक असल्याशिवाय, "राज्य" मध्ये भारताचे सरकार आणि संसद आणि सरकार आणि प्रत्येक राज्याचे विधानमंडळ आणि भारताच्या हद्दीत किंवा भारत सरकार नियंत्रणाखालील सर्व स्थानिक किंवा इतर प्राधिकरणे समाविष्ट आहेत. • अनुच्छेद 10: • प्रत्येक व्यक्ती जो या भागाच्या कोणत्याही पूर्वगामी तरतुदींनुसार भारताचा नागरिक आहे किंवा मानला जातो तो, संसदेद्वारे बनविल्या जाणाऱ्या कोणत्याही कायद्याच्या तरतुदींच्या अधीन राहून, नागरिक राहिल.

The correct answer is 13. Explanation & Key Takeaways: • Articles 13: • All laws in force in the territory of India immediately before the commencement of this Constitution, in so far as they are inconsistent with the provisions of this Part, shall, to the extent of such inconsistency, be void. • The State shall not make any law which takes away or abridges the rights conferred by this Part and any law made in contravention of this clause shall, to the extent of the contravention, be void. • In this article, unless the context otherwise requires,— • “law” includes any Ordinance, order, bye-law, rule, regulation, notification, custom or usage having in the territory of India the force of law; • “laws in force” includes laws passed or made by a Legislature or other competent authority in the territory of India before the commencement of this Constitution and not previously repealed, notwithstanding that any such law or any part thereof may not be then in operation either at all or in particular areas. • Nothing in this article shall apply to any amendment of this Constitution made under article 368. • Articles 32: • Article 32 of the Indian Constitution gives the right to individuals to move to the Supreme Court to seek justice when they feel that their right has been 'unduly deprived' Related Concepts: • Articles 11: • Nothing in the foregoing provisions of this Part shall derogate from the power of Parliament to make any provision with respect to the acquisition and termination of citizenship and all other matters relating to citizenship. • Articles 12: • In this Part, unless the context otherwise requires, “the State’’ includes the Government and Parliament of India and the Government and the Legislature of each of the States and all local or other authorities within the territory of India or under the control of the Government of India. • Articles 10: • Every person who is or is deemed to be a citizen of India under any of the foregoing provisions of this Part shall, subject to the provisions of any law that may be made by Parliament, continue to be such citizen.

In India, the judicial system is largely autonomous. The Judiciary must use its powers under Articles 32 and _______ to protect the fundamental rights given in the Constitution of India.

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):