'अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि इतर दुर्बळ घटकांचे शैक्षणिक आणि आर्थिक हितसंबंधांना प्रोत्साहन' हे भारतीय संविधानाच्या कोणत्या कलमांतर्गत येते?

पर्याय (Options):

अनुच्छेद 38

अनुच्छेद 66

अनुच्छेद 56

अनुच्छेद 46

अचूक उत्तर (Official Answer)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)

योग्य उत्तर अनुच्छेद 46 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय संविधानाचे अनुच्छेद 46 हे अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST) आणि इतर दुर्बळ घटकांच्या शैक्षणिक आणि आर्थिक हितसंबंधांच्या प्रोत्साहनासाठी अनिवार्य आहे. • हे अनुच्छेद राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा (DPSP) भाग आहे, जे सरकारद्वारे कायदे तयार करण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत. • अनुच्छेद 46 या समुदायांना सामाजिक अन्याय आणि सर्व प्रकारच्या शोषणापासून वाचवण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. • राज्य त्यांच्या शैक्षणिक आणि आर्थिक विकासाला चालना देण्यासाठी विशेष काळजी घेण्यास प्रोत्साहित करते. • हे भारतातील उपेक्षित समुदायांना समान संधी आणि उन्नतीचे महत्त्व अधोरेखित करते. पूरक माहिती: • राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) • ही तत्त्वे भारतीय संविधानाच्या भाग IV मध्ये, अनुच्छेद 36 ते 51 पर्यंत समाविष्ट आहेत. • DPSP चा उद्देश सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थिती निर्माण करणे आहे, ज्या अंतर्गत नागरिक चांगले जीवन जगू शकतील. • ते भारतातील केंद्र आणि राज्य सरकारांसाठी कायदे आणि धोरणे तयार करण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे म्हणून कार्य करतात. • न्याय्य नसले तरी, DPSP देशाच्या शासनामध्ये मूलभूत आहेत आणि कल्याणकारी राज्य स्थापन करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात. • अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) • हे भारतातील ऐतिहासिकदृष्ट्या वंचित लोकांचे अधिकृतपणे नियुक्त केलेले गट आहेत. • SC आणि ST यांना त्यांच्या विकासाला प्रोत्साहन देण्यासाठी शैक्षणिक संस्था आणि सरकारी नोकऱ्यांमध्ये काही विशेषाधिकार आणि आरक्षणे प्रदान केली आहेत. • भारतीय संविधान या समुदायांना उन्नत करण्यासाठी सकारात्मक कृतीची गरज ओळखते. • सामाजिक न्याय • सामाजिक न्याय म्हणजे व्यक्ती आणि समाज यांच्यातील योग्य आणि न्यायपूर्ण संबंध. • यात समाजातील संपत्ती, संधी आणि विशेषाधिकारांचे वितरण समाविष्ट आहे. • मानवाधिकार ओळखले आणि संरक्षित केले जातात अशा समानता आणि एकजुटीवर आधारित समाज निर्माण करणे हे उद्दिष्ट आहे. • शैक्षणिक आणि आर्थिक विकास • शैक्षणिक विकासात सर्वांसाठी, विशेषतः उपेक्षित गटांसाठी दर्जेदार शिक्षणाची उपलब्धता समाविष्ट आहे. • आर्थिक विकासात रोजगार, उद्योजकता आणि आर्थिक समावेशन याद्वारे दुर्बळ घटकांच्या आर्थिक परिस्थिती सुधारण्यासाठी उपाययोजनांचा समावेश आहे. • दोन्ही पैलू व्यक्ती आणि समुदायांच्या सर्वांगीण विकासासाठी महत्त्वाचे आहेत.

The correct answer is Article 46. Explanation & Key Takeaways: • Article 46 of the Indian Constitution mandates the promotion of the educational and economic interests of Scheduled Castes (SC), Scheduled Tribes (ST), and other weaker sections. • This article is part of the Directive Principles of State Policy (DPSP), which are guidelines for the framing of laws by the government. • Article 46 aims to protect these communities from social injustice and all forms of exploitation. • The state is encouraged to take special care to promote their educational and economic development. • It highlights the importance of equal opportunities and upliftment of marginalized communities in India. Related Concepts: • Directive Principles of State Policy (DPSP) • These principles are enumerated in Part IV of the Indian Constitution, from Articles 36 to 51. • DPSP aims to create social and economic conditions under which citizens can lead a good life. • They act as guidelines for the central and state governments in India to frame laws and policies. • Though non-justiciable, DPSPs are fundamental in the governance of the country and aim to establish a welfare state. • Scheduled Castes (SC) and Scheduled Tribes (ST) • These are officially designated groups of historically disadvantaged people in India. • SCs and STs have been provided with certain privileges and reservations in educational institutions and government jobs to promote their development. • The Constitution of India recognizes the need for affirmative action to uplift these communities. • Social Justice • Social justice refers to the fair and just relation between the individual and society. • It includes the distribution of wealth, opportunities, and privileges within a society. • The aim is to create a society based on equality and solidarity, where human rights are recognized and protected. • Educational and Economic Development • Educational development involves providing access to quality education for all, especially marginalized groups. • Economic development includes measures to improve the economic conditions of weaker sections through employment, entrepreneurship, and financial inclusion. • Both aspects are crucial for the holistic development of individuals and communities.

'Promotion of educational and economic interests of Scheduled Castes, Scheduled Tribes and other weaker sections' comes under which Article of Indian constitution?

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):