विधान (A) : संसदीय व्यवस्थेतील प्रशासनावरील विधिमंडळाचे नियंत्रण हे अध्यक्षीय व्यवस्थेपेक्षा वेगळे असते. कारण (ब) : लोकशाही शासनाचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे प्रशासनावर विधिमंडळाचे नियंत्रण.

पर्याय (Options):

'A' आणि 'B' दोन्ही सत्य आहेत आणि 'B' हे 'A' चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.

'A' आणि 'B' दोन्ही सत्य आहेत आणि 'B' हे 'A' चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.

अचूक उत्तर (Official Answer)

'A' सत्य आहे, पण 'ब' असत्य आहे.

'A' असत्य आहे, पण 'ब' सत्य आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)

बरोबर उत्तर 'A' आणि 'B' दोन्ही सत्य आहेत आणि 'B' हे 'A' चे योग्य स्पष्टीकरण नाही. मुख्य मुद्दे • प्रतिपादन (A) खरे आहे : संसदीय व्यवस्थेतील प्रशासनावरील विधिमंडळाचे नियंत्रण हे अध्यक्षीय व्यवस्थेपेक्षा वेगळे असते. • मूलभूत फरक दोन प्रणालींच्या संरचनेतून उद्भवतो. संसदीय व्यवस्थेत सरकार विधिमंडळाला उत्तरदायी असते. • संसदेच्या बहुसंख्य सदस्यांचा सरकारवरील विश्वास उडाला तर ते विसर्जित केले जाऊ शकते. • दुसरीकडे, अध्यक्षीय प्रणालीमध्ये, राष्ट्रपती आणि त्यांचे प्रशासन कायदेमंडळापासून वेगळे काम करतात. • राष्ट्रपती विधिमंडळाला जबाबदार नसतात आणि विधिमंडळ सरकार विसर्जित करू शकत नाही. • कारण (B) हे देखील खरे आहे : लोकशाही शासनाचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे प्रशासनावर विधिमंडळाचे नियंत्रण. हे नियंत्रण हे सुनिश्चित करते की प्रशासन संसदेने बनविलेल्या कायद्यांनुसार कार्य करते आणि लोकांनी निवडून दिलेल्या प्रतिनिधींना उत्तरदायी असते. तथापि, कारण (B) विधान (A) चे पूर्णपणे स्पष्टीकरण देत नाही कारण ते संसदीय आणि अध्यक्षीय प्रणालींमध्ये विधायी आणि प्रशासन यांच्यातील नियंत्रण किंवा संबंध कसे वेगळे आहेत हे तपशीलवार देत नाही. अशा प्रकारे, दोन्ही सत्य असले तरी, कारण प्रतिपादनाचे योग्य स्पष्टीकरण नाही. +---------------------------+--------------------------------------------------------------------+ | संसदीय प्रणाली | अध्यक्षीय प्रणाली | +---------------------------+--------------------------------------------------------------------+ | 1. दुहेरी कार्यकारी | 1.एकल कार्यकारी | | 2. बहुसंख्य पक्षाचे शासन | 2. ठराविक मुदतीसाठी राष्ट्रपती आणि आमदार स्वतंत्रपणे निवडले जातात. | | 3. सामूहिक जबाबदारी | 3. गैर-जबाबदारी. | | 4. राजकीय एकजिनसीपणा | 4. राजकीय एकजिनसीपणा अस्तित्वात नसू शकतो. | | 5. दुहेरी सदस्यत्व. | 5. एकल सदस्यत्व. | | 6. पंतप्रधानांचे नेतृत्व. | 6. राष्ट्रपतींचे वर्चस्व. | | 7. लोअर हाऊसचे विघटन. | 7. कनिष्ठ सभागृहाचे विघटन नाही. | | 8. शक्तींचे संलयन. | 8. शक्तींचे पृथक्करण. | | 9.विस्तृत प्रतिनिधित्व. | 9. अरुंद प्रतिनिधित्व. | +---------------------------+--------------------------------------------------------------------+

The correct answer is Both 'A' and 'B' are true, and 'B' is not the correct explanation of 'A'. Explanation & Key Takeaways: • Assertion (A) is true: Legislative control over administration in a Parliamentary system is indeed different from that of a Presidential system. • The fundamental difference stems from the structure of the two systems. In a Parliamentary system, the government is accountable to the legislature. • If the majority of the parliament members lose faith in the government, it can be dissolved. • On the other hand, in a Presidential system, the President and their administration operate separately from the legislature. • The President is not accountable to the legislature and the legislature cannot dissolve the government. • Reason (B) is also true: An important feature of democratic government is the legislative control over the administration. This control ensures that the administration acts according to the laws made by the Parliament and is accountable to the elected representatives of the people. However, the reason (B) does not fully explain the assertion (A) since it does not detail out how control or relationship between legislative and administration differs in Parliamentary and Presidential systems. Thus, while both are true, the reason is not the correct explanation for the assertion. +---------------------------------+------------------------------------------------------------------+ | Parliamentary System | Presidential System | +---------------------------------+------------------------------------------------------------------+ | 1. Dual Executive | 1.Single Executive | | 2. Majority party rule | 2. President and legislator elected separately for a fixed term. | | 3. Collective responsibility | 3.Non-responsiblity. | | 4. Political homogeneity | 4. Political homogeneity may not exist. | | 5. Double membership. | 5. Single membership. | | 6.Leadership of Prime Minister. | 6. Domination of President. | | 7. Dissolution of Lower House. | 7. No dissolution of lower house. | | 8. Fusion of powers. | 8. Separation of powers. | | 9.Wide representation. | 9. Narrow representation. | +---------------------------------+------------------------------------------------------------------+

Assertion (A) : Legislative control over administration in a Parliamentary system is different from that of Presidential system. Reason (B) : An important feature of democratic government is the legislative control over administration.

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):