सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर निळे हिरवे शैवाल आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• जैव खते आणि त्यांचा शेतीमध्ये वापर:-
• शाश्वत कृषी व्यवस्थेसाठी, नूतनीकरणयोग्य निविष्ठा (खते, कीटकनाशके, पाणी इ.) वापरणे आवश्यक आहे जे वनस्पतीला फायदेशीर ठरू शकते आणि पर्यावरणाचे कोणतेही नुकसान होऊ शकत नाहीत किंवा कमी प्रमाणात होते.
• जीवाणू, एकपेशीय वनस्पती आणि बुरशी यांसारख्या विशिष्ट सूक्ष्मजीवांच्या क्षमतेचा वापर करून वातावरणातील नायट्रोजन, फॉस्फरस विरघळवणे, सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन करणे किंवा मातीतील सल्फरचे ऑक्सिडीकरण करणे ही ऊर्जा-कार्यक्षम आणि प्रदूषणमुक्त पद्धतींपैकी एक आहे.
• जेव्हा ते जमिनीत टाकले जातात तेव्हा ते पिकांची वाढ आणि उत्पन्न वाढवतात, जमिनीची सुपीकता सुधारतात आणि प्रदूषण कमी करतात. ते "जैव खते" म्हणून ओळखले जातात.
• निळे हिरवे शैवाल:-
• निळे-हिरवे शैवाल (BGA किंवा सायनो जीवाणू) जसे की नोस्टॉक आणि ॲनाबीना हे मुक्त-जीवित प्रकाश संश्लेषक जीव आहेत जे वातावरणातील नायट्रोजन स्थिरीकरणास सक्षम आहेत.
• भातशेतीत निळे हिरवे शैवाल नायट्रोजन जैव खत म्हणून काम करते.
The correct answer is Blue green algae.
Explanation & Key Takeaways:
• Bio-Fertilizers and Their Use in Agriculture:-
• For a sustainable agriculture system, it is essential to use renewable inputs (fertilizer, pesticides, water etc.) which can benefit the plant and cause no or minimal damage to the environment.
• One of the energy-efficient and pollution-free methods is to exploit the ability of certain microorganisms like bacteria, algae, and fungi to fix atmospheric nitrogen, solubilize phosphorus, decompose organic material or oxidize sulphur in the soil.
• When they are applied to the soil, they enhance the growth and yield of crops, improve soil fertility and reduce pollution. They are known as “biofertilizers”.
• Blue-green algae:-
• Blue-green algae (BGA or cyanobacteria) like Nostoc and Anabaena are free-living photosynthetic organisms also capable of fixing atmospheric nitrogen.
• In the flooded rice fields blue-green algae serve as a nitrogen biofertilizer.