General Science
Optics
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
अंतर्वक्र आरशाच्या किरणाकृती काढण्‍यासाठी वापरल्‍या जाणाऱ्या नियंमानुसार खालीलपैकी कोणते विधान सत्‍य आहे? (A) जर आपाती किरण मुख्य अक्षाला समांतर असेल तर परावर्तित किरण मुख्य नाभीतून जातात. (B) जर आपाती किरण मुख्य नाभीतून जात असेल तर परावर्तित किरण मुख्य अक्षाला समांतर असतात. योग्य पर्याय निवडा :
Which of the following statements is correct according to the laws of reflections for drawing ray diagrams of a concave mirror? (A) If the incident ray is parallel to the principal axis then the reflected ray passes through the focus. (B) If the incident ray is passing through the focus then the reflected ray is parallel to the principal axis. Select the correct option :
प्रश्न आकृती (Question Diagram):
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
विधाने (A) आणि (B) दोन्‍हीही सत्‍य आहेत
B
विधान (A) सत्‍य असून (B) असत्‍य आहे
C
विधान (A) असत्‍य असून (B)सत्‍य आहे
D
विधाने (A) व (B) दोन्‍हीही असत्‍य आहेेत
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य पर्याय विधाने (A) आणि (B) दोन्‍हीही सत्‍य आहेत हा आहे.
संकल्पना:
किरणाकृतीच्या निर्मितीसाठी, आरशाच्या वक्र पृष्ठभागावरून किरण कसे परावर्तित होतात याबद्दल काही मूलभूत मुद्दे समजून घेणे आवश्यक आहे.
P - आरशाचा ध्रुव.
F - मुख्य नाभी.
C - वक्रता केंद्र.
i - आपाती कोन.
r - परावर्तित कोन.
• मुख्य अक्षाच्या समांतर असलेले किरण, परावर्तनानंतर, अंतर्गोल आरशात मुख्य नाभीमधून जाईल.
• परावर्तनानंतर अंतर्गोल आरशाच्या मुख्य नाभीमधून जाणारा किरण मुख्य अक्षाच्या समांतर बाहेर येईल.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
2 पासून अवतल आरशाद्वारे प्रतिमा निर्मितीसाठी चार महत्त्वाचे मुद्दे वर स्पष्ट केले आहेत.
• परावर्तनानंतर अंतर्गोल आरशाच्या वक्रता केंद्रातून जाणारा किरण त्याच मार्गाने पुन्हा परावर्तित होतो. याचा अर्थ किरण परावर्तनानंतर 180-अंशाचा कोन तयार करेल आणि त्याच मार्गाचे अनुसरण करेल.
• मुख्य अक्षावर तिरकसपणे पडणारे किरण आरशाच्या खांबाकडे, अंतर्गोल आरशावर तिरकसपणे परावर्तित होते. म्हणजे आपाती कोन परावर्तनाच्या कोनासमान असतो.
लक्षात ठेवण्याजोगा मुद्दा:
प्रतिमेची स्थिती शोधण्यासाठी आपल्याला केवळ दोन किरणांची आवश्यकता आहे. जेथे दोन किरण वक्र पृष्ठभागावर परावर्तित झाल्यानंतर एकत्र होतात ज्यामुळे स्थिती आणि प्रतिमेचा प्रकार तयार होतो.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
