MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

1908 च्या कायद्याच्या कडक तरतुदींमुळे पुढीलपैकी कोणत्या वृत्तपत्रांनी त्यांचे प्रकाशन बंद केले? (a) युगांतर (b) दर्पण (c) संध्या (d) वंदेमातरम

Which of the following newspapers stopped their publication on account of the stringent provisions of the Act of 1908? (a) Yugantar (b) Darpan (c) Sandhya (d) Bandemataram

पर्याय (Options):
A

(a), (b), (c) फक्त

B

(a), (c), (d) फक्त

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

(a), (d) फक्त

D

(c), (d) फक्त

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर (a), (c), (d) फक्त आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: वृत्तपत्र 'दर्पण' • समाजाचे प्रबोधन करण्याच्या उद्देशाने बाळशास्त्री जांभेकर यांनी 6 जानेवारी 1832 रोजी दर्पण नावाचे पहिले मराठी वृत्तपत्र सुरू केले. • त्या दिवसाची आठवण म्हणून महाराष्ट्रात 6 जानेवारी हा दिवस "मराठी पत्रकार दिन" म्हणून साजरा केला जातो. • परकीय भाषांचा अभ्यास, राष्ट्राची समृद्धी आणि लोककल्याण ही दर्पणची प्रमुख उद्दिष्टे आहेत. • हे वृत्तपत्र समाजाच्या सामाजिक आणि आर्थिक विकासाला गती देते. • वर्तमानपत्र विधवा पुनर्विवाह आणि व्यावसायिक शिक्षणाचे महत्त्व यावर लक्ष केंद्रित करते. • दर्पण हे वृत्तपत्र मराठी आणि इंग्रजी अशा दोन्ही भाषांमध्ये प्रकाशित झाले आहे. म्हणून विधान (d) अयोग्य आहे.युगांतर वृत्तपत्र • श्री अरबिंदो यांनी सुरू केलेले हे बंगाली साप्ताहिक वृत्तपत्र होते ज्याने उघड बंड आणि ब्रिटीश राजवटी पूर्णपणे नाकारण्याचा प्रचार केला होता. • युगांतर, जे उघड बंड आणि ब्रिटीश राजवटीला पूर्णपणे नकार देण्याचा संदेश देणार होते आणि त्यात गनिमी युद्धाच्या सूचना असलेल्या लेखांच्या मालिकेसारख्या गोष्टींचा समावेश होता. • त्याने आपला संदेश अग्नीच्या शब्दांत लिहिला आणि तो देशाच्या चारही कोपऱ्यांत पसरवला. • भारतातील ब्रिटीश राजवट नष्ट करण्याचे उद्दिष्ट उघडपणे होते.संध्या • ब्रह्मबंध उपाध्याय यांनी त्यांच्या शेवटच्या काळात संध्याचे संपादक म्हणून काम केले. • 1905 मध्ये बंगालच्या फाळणीनंतर, राष्ट्रवादी विश्वासांची लोकप्रियता वाढली आणि विविध वृत्तपत्रे, विशेषत: संध्या, त्यांचा प्रसार करण्यासाठी सक्रिय झाला.काळ • शिवराम महाजपे परांजपे यांनी 1898 साली काळ या वृत्तपत्राची स्थापना केली होती. • ते एक मराठी साप्ताहिक होते. पूरक माहिती: • 1908 चे वृत्तपत्र अधिनियम, ब्रिटीश वसाहतवादी सरकारने भारतातील राष्ट्रवादी वृत्तपत्रांचा वाढता प्रभाव रोखण्यासाठी आणले होते. • यान्वये वृत्तपत्रांच्या स्वातंत्र्यावर कडक निर्बंध लादले गेले, विशेषत: ब्रिटीश शासनावर टीका करणाऱ्या प्रकाशनांना लक्ष्य केले गेले. • कायद्यातील प्रमुख तरतुदी: • "आक्षेपार्ह" प्रकाशनांना प्रतिबंध: या अधिनियमान्वये सरकारला हिंसाचार, बंडखोरी किंवा सरकारविरुद्ध द्वेष भडकवणारे वृत्तपत्र राजद्रोहाचे आणि "आक्षेपार्ह" म्हणून घोषित करण्याचा अधिकार दिला. • सुरक्षा ठेवीसाठी बंधपत्र: वृत्तपत्र प्रकाशकांना सुरक्षा ठेव जमा करण्यास भाग पाडले गेले, जे प्रकाशन कायद्याचे उल्लंघन करत असल्याचे आढळल्यास ते जप्त केले जाई. याचा अर्थ, ते वृत्तपत्रावर आर्थिक दबाव आणि नियंत्रण ठेवण्यासाठी होते. • मुद्रण उपकरणे जप्त करणे: जर एखाद्या वृत्तपत्राने कायद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन केले तर, सरकार त्याचे मुद्रणालय आणि इतर उपकरणे जप्त करू शकते आणि प्रकाशन प्रभावीपणे बंद करू शकते. • प्रभाव: • या कायद्यामुळे ब्रिटीश धोरणांवर टीका करणारी, विशेषत: भारताच्या स्वातंत्र्याचा पुरस्कार करणारी अनेक राष्ट्रवादी वृत्तपत्रे बंद करण्यात आली. कायद्याच्या तरतुदींमुळे प्रकाशन थांबवलेल्या काही प्रसिद्ध वर्तमानपत्रांमध्ये पुढील वर्तमानपत्रे समाविष्ट आहेत: • बाळ गंगाधर टिळकांनी स्थापन केलेल्या केसरी वृत्तपत्राला या कायद्यांतर्गत सेन्सॉरशिपचा सामना करावा लागला, तरीही टिळकांनी विविध कायदेशीर लढाया करून भाषण स्वातंत्र्यासाठी लढा सुरू ठेवला होता. • अरविंद घोष यांनी संपादित केलेले बंदे मातरम् हे सर्वात प्रमुख राष्ट्रवादी वृत्तपत्रांपैकी एक होते, ज्यांना लक्ष्य केले गेले आणि कायद्यानुसार बंद करण्यास भाग पाडले गेले. • 20 व्या शतकाच्या सुरुवातीस, वाढत्या राष्ट्रवादी चळवळींच्या प्रकाशात, भारतातील वृत्तपत्र स्वातंत्र्य दडपण्यासाठी ब्रिटीश सरकारच्या प्रयत्नांमध्ये हा कायदा महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?