Polity
Local Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
73 वी घटनादुरुस्ती खालीलपैकी कोणत्या घटकाशी संबंधित आहे?
The 73rd constitutional amendment is related to which of the following factors?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
पंचायती राज संस्थांमध्ये महिलांना 33 टक्के आरक्षण मिळणार
B
शहरी स्थानिक संस्थांमध्ये महिलांना 33 टक्के आरक्षण मिळणार
C
नोकऱ्यांमध्ये महिलांना आरक्षण मिळणार
D
वरीलपैकी काहीही नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पंचायती राज संस्थांमध्ये महिलांना 33 टक्के आरक्षण मिळणार आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• 73 व्या घटनादुरुस्तीत किमान एक तृतीयांश महिला पंचायतीच्या सदस्य आणि अध्यक्ष असतील, अशी तरतूद करण्यात आली आहे.
• 1992 मध्ये राज्यघटना (73 वी दुरुस्ती) अधिनियम संमत करण्यात आला आणि तो 24 एप्रिल 1993 रोजी अंमलात आला.
• अनुच्छेद 243-D मध्ये महिला आणि अनुसूचित जाती/जमातींच्या योग्य प्रतिनिधित्वाची तरतूद आहे.
पूरक माहिती:
• हे साजरे करण्यासाठी आणि संस्थांना अधिक चालना देण्यासाठी केंद्र शासनाने 2010 मध्ये दरवर्षी 24 एप्रिल हा दिवस राष्ट्रीय पंचायती राज दिवस म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेतला.
• या अधिनियमाने भारतीय राज्यघटनेत नवीन भाग-IX ची भर घातली.
• या अनुच्छेदाचे नाव 'पंचायत' असून त्यात अनुच्छेद 243 ते 243 O मधील तरतुदी आहेत.
• पंचायती राज संस्था (PRI) मध्ये तीन स्तर असतात:
• गाव पातळीवर ग्रामपंचायत.
• मध्यवर्ती स्तरावर ब्लॉक पंचायत किंवा पंचायत समिती.
• जिल्हा स्तरावर जिल्हा पंचायत.