Polity
Local Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
पंचायत राज कोणत्या अनुसूचीशी संबंधित आहे?
Panchayati Raj is associated with which Schedule of the constitution?
पर्याय (Options):
A
12व्या
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
11व्या
C
9व्या
D
7व्या
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
11व्या हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• पंचायत राज
• पंचायत राज ही ग्रामीण भारतातील गावांची शहरी आणि उपनगरी नगरपालिकांच्या विरोधात असलेली स्थानिक स्वराज्य व्यवस्था आहे.
• त्यामध्ये पंचायती राज प्रणाली (PRIs) असतात ज्याद्वारे गावांचे स्थानिक स्वराज्य साकारले जाते.
• त्यांना "आर्थिक विकास, सामाजिक न्याय बळकट करणे आणि 11 व्या अनुसूचीमध्ये सूचीबद्ध केलेल्या 29 विषयांसह केंद्र आणि राज्य सरकारच्या योजनांची अंमलबजावणी" असे काम दिले जाते.
• भारतीय राज्यघटनेचा भाग IX हा पंचायतशी संबंधित घटनेचा विभाग आहे.
• त्यात असे नमूद केले आहे की दोन दशलक्षाहून अधिक रहिवासी असलेल्या राज्यांमध्ये किंवा केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये PRI चे तीन स्तर आहेत:
• जिल्हा स्तरावर जिल्हा परिषद
• तालुका स्तरावर पंचायत समिती
• गाव पातळीवर ग्राम/ग्रामपंचायत
Shortcut Trick
• सर्व अनुसूची कशी लक्षात ठेवावी: 12 अनुसूचींसाठी संकेत असा आहे - TEARS OF OLD PM
• 1ली अनुसूची: T- राज्य /केंद्रशासित प्रदेश,
• 2री अनुसूची: E- वेतन/पगार,
• 3री अनुसूची: A- प्रतिज्ञा/शपथ,
• 4थी अनुसूची: R- राज्यसभा,
• 5वी अनुसूची: S- अनुसूचित जमाती,
• 6वी अनुसूची: O- इतर जमाती,
• 7वी अनुसूची: F- फेडरल (शक्ती विभाजन),
• 8वी अनुसूची: O- अधिकृत प्रादेशिक भाषा,
• 9वी अनुसूची: L- जमीन सुधारणा,
• 10वी अनुसूची: D- पक्षांतर (पक्षांतरविरोधी कायदा),
• 11वी अनुसूची: P- पंचायती राज,
• 12वी अनुसूची: M- महानगरपालिका.