Polity
Local Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
जर एखादे विशिष्ट क्षेत्र भारतीय संविधानाच्या पाचव्या अनुसूची अंतर्गत आणले गेले, तर खालीलपैकी कोणते विधान त्याचा परिणाम सर्वात योग्यरित्या दर्शवते?
If a particular area is brought under the Fifth Schedule of the Constitution of India, which one of the following statements best reflects the consequence of it?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.
B
यामुळे त्या क्षेत्रात स्थानिक स्वराज्य संस्था निर्माण होईल.
C
यामुळे त्या क्षेत्राचे केंद्रशासित प्रदेशात रूपांतर होईल.
D
अशी क्षेत्रे असलेल्या राज्याला विशेष दर्जाचे राज्य म्हणून घोषित केले जाईल.
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पर्याय 1 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
भारतीय संविधानाची 5 वी अनुसूची
• पाचव्या अनुसूचीमध्ये, अनुसूचित क्षेत्रे आणि अनुसूचित जमाती यांचे प्रशासन आणि नियंत्रण यावर भाष्य करण्यात आले आहे.
• अनुच्छेद 244(1) हे थेट 5 व्या अनुसूचीशी संबंधित आहे.
• सध्या 10 राज्यांमध्ये पाचव्या अनुसूचीतील क्षेत्रे आहेत: आंध्रप्रदेश, छत्तीसगड, गुजरात, हिमाचल प्रदेश, झारखंड, मध्यप्रदेश, महाराष्ट्र, ओडिशा, राजस्थान आणि तेलंगणा.
• एखादे क्षेत्र अनुसूचित क्षेत्र म्हणून घोषित करण्यासाठीचे निकष खालीलप्रमाणे आहेत:
• आदिवासी लोकसंख्येचे प्राबल्य;
• क्षेत्राची सलगता आणि वाजवी आकारमान;
• क्षेत्राचे अल्प-विकसित स्वरूप; आणि
• लोकांच्या आर्थिक स्तरमानातील स्पष्ट तफावत.
• राज्यपाल, जनजाति सल्लागार परिषदेशी सल्लामसलत केल्यानंतर अनुसूचित क्षेत्राच्या शांतता आणि सुशासनासाठी नियम बनवू शकतात.
• असे नियम आदिवासींकडून बिगर-आदिवासी सदस्यांना किंवा अनुसूचित जमातीच्या सदस्यांमध्ये जमिनीचे हस्तांतरण करण्यास मनाई किंवा निर्बंध घालू शकतात आणि अनुसूचित जमातीच्या सदस्यांना जमिनीचे वाटप नियंत्रित करू शकतात. म्हणून, पर्याय 1 योग्य आहे.