MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

पंडित ठाकूर दास भार्गव यांनी 'संविधानाचा आत्मा' म्हणून खालीलपैकी कशाचे वर्णन केले गेले आहे?

Which of the following is described as the ‘Soul of the Constitution' by Pandit Thakur Das Bhargava?

पर्याय (Options):
A

मूलभूत अधिकार

B

राज्य धोरणाची निर्देशक तत्त्वे

C

मूलभूत कर्तव्ये

D

राज्यघटनेची प्रस्तावना

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर राज्यघटनेची प्रस्तावना आहे. • संविधान सभेचे सदस्य पंडित ठाकूर दास भार्गव यांनी प्रस्तावनेचे महत्त्व पुढील शब्दांत मांडले: ‘प्रस्तावना हा संविधानाचा सर्वात मौल्यवान भाग आहे. तो संविधानाचा आत्मा आहे. ती संविधानाची गुरुकिल्ली आहे. हे संविधानात दिलेले भूषण आहे. हे एक योग्य मापदंड आहे ज्याद्वारे आपण संविधानाचे मूल्य मोजू शकतो. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • प्रस्तावना • भारतीय राज्यघटनेची प्रस्तावना हे एक संक्षिप्त परिचयात्मक विधान आहे जे देशातील लोकांना मार्गदर्शन करते आणि राज्यघटनेची तत्त्वे सादर करते आणि या दस्तऐवजाचा अधिकार व अर्थ कोणत्या स्रोतामधून प्राप्त केला आहे हे दर्शवते. • लोकांच्या आशा-आकांक्षा यात वर्णन केल्या आहेत. • प्रस्तावना म्हणजे संपूर्ण संविधानावर प्रकाश टाकणारे प्रास्ताविक म्हणून केला जाऊ शकतो. • 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी हे संविधान सभाद्वारे स्वीकारण्यात आले आणि 26 जानेवारी 1950 रोजी अंमलात आले जो भारतात प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो. • लोकांच्या आशा आणि आकांक्षा आणि आपल्या राष्ट्रापुढील आदर्श या प्रस्तावनेत स्पष्ट शब्दांत वर्णन केले आहेत. त्यामुळे हा राज्यघटनेचा आत्मा मानला जातो. महत्त्वाची टीप: • बेरूबरी खटल्यामध्ये (1960) सर्वोच्च न्यायालयाने असे मत मांडले की प्रस्तावना हा घटनेचा भाग होऊ शकत नाही परंतु नंतर केशवानंद भारती खटल्यात (1973) सर्वोच्च न्यायालयाने सर्वसमावेशक निर्णय दिला. • त्यात असे नमूद केले आहे की प्रस्तावना हा घटनेचा भाग आहे आणि घटनेची मूलभूत रचना नष्ट न करता घटनेच्या इतर कोणत्याही तरतुदीप्रमाणेच संसदेच्या दुरुस्ती करण्याच्या अधिकाराच्या अधीन आहे. • सर्वोच्च न्यायालयाने हे स्पष्ट केले आहे की घटनेचा एक भाग असल्याने, प्रस्तावनाला अनुच्छेद 368 नुसार करण्यात आलेल्या घटनात्मक दुरुस्तीच्या अधीन केले जाऊ शकते, तथापि, मूलभूत रचनेत बदल करता येणार नाही. स्पष्टीकरण: • संविधान सभेच्या चर्चेदरम्यान डॉ. बी.आर. आंबेडकर म्हणाले होते की, अनुच्छेद 32 हे संविधानाचे हृदय आणि आत्मा आहे. • अनुच्छेद 32 हे घटनात्मक उपायांच्या अधिकारावर आधारित आहे.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?