MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science General
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जीवशास्त्रज्ञांनी जैवविविधतेला धोका निर्माण करणाऱ्या घटकांबाबत पुढीलपैकी कोणता संक्षिप्त शब्द प्रयोग केला ?

Which of the following acronyms has been used by Biologists to describe the factors that threaten to biodiversity ?

पर्याय (Options):
A

ΕΙΑ

B

IUCN

C

ΕΡΑ

D

HIPPO

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर HIPPO आहे.Key Points • जैवविविधतेला धोका निर्माण करणाऱ्या पाच प्रमुख घटकांचे वर्णन करण्यासाठी जीवशास्त्रज्ञांनी HIPPO हे संक्षिप्त रूप वापरले आहे. या घटकांमध्ये अधिवासाचा नाश, आक्रमक प्रजाती, प्रदूषण, लोकसंख्या वाढ (मानवी) आणि अतिकापणी यांचा समावेश आहे. • अधिवास नष्ट होणे: याचा अर्थ जंगलतोड, शहरीकरण आणि शेती यासारख्या क्रियाकलापांमुळे नैसर्गिक अधिवास नष्ट होणे असा होतो. प्रजाती नष्ट होण्याचे हे एक प्रमुख कारण आहे. • आक्रमक प्रजाती: परिसंस्थेत आणलेल्या स्थानिक नसलेल्या प्रजाती संसाधनांसाठी स्पर्धा करून, त्यांची शिकार करून किंवा रोग पसरवून स्थानिक प्रजातींना हानी पोहोचवू शकतात. • प्रदूषण: हवा, पाणी आणि मातीचे प्रदूषण परिसंस्था आणि प्रजातींवर परिणाम करते. उदाहरणार्थ तेल गळती, प्लास्टिक प्रदूषण आणि रासायनिक प्रवाह, जे जलचर आणि स्थलीय जीवनाला हानी पोहोचवतात. • लोकसंख्या वाढ: मानवी लोकसंख्या वाढीमुळे संसाधनांची मागणी वाढते, ज्यामुळे परिसंस्थांचे अतिरेकी शोषण होते आणि जैवविविधतेचा नाश होतो. • अतिकापणी: शिकार, मासेमारी आणि लाकडाची लाकूडतोड करण्याच्या अस्थिर पद्धतींमुळे प्रजातींच्या संख्येत घट होते आणि त्या नष्ट होण्याच्या मार्गावर जाऊ शकतात. • जैवविविधतेवर परिणाम करणाऱ्या या महत्त्वाच्या घटकांची लोकांना आठवण करून देण्यासाठी HIPPO हे संक्षिप्त रूप एक स्मृतिचिन्ह उपकरण म्हणून काम करते. • म्हणून, योग्य उत्तर HIPPO आहे. Additional Information • जैवविविधतेचे महत्त्व: • जैवविविधता म्हणजे पृथ्वीवरील विविध जीवन, ज्यामध्ये परिसंस्था, प्रजाती आणि अनुवांशिक भिन्नता यांचा समावेश आहे. पर्यावरणीय संतुलन राखण्यासाठी आणि मानवी जीवनाला आधार देण्यासाठी ते अत्यंत महत्त्वाचे आहे. • हे हवा आणि पाणी शुद्धीकरण, पिकांचे परागीकरण, हवामान नियमन आणि पोषक तत्वांचे चक्र यासारख्या परिसंस्थेच्या सेवा प्रदान करते. • जैवविविधतेला धोका: • प्राथमिक धोक्यांमध्ये हवामान बदल, अधिवासाचा नाश, प्रदूषण, आक्रमक प्रजाती आणि अतिशोषण यांचा समावेश आहे. • जंगलतोड: उदाहरणार्थ, अमेझॉन वर्षावनात वृक्षतोड आणि शेतीमुळे लक्षणीय नुकसान झाले आहे, ज्यामुळे असंख्य प्रजातींवर परिणाम झाला आहे. • उदाहरण: फ्लोरिडामध्ये बर्मीज अजगर सारख्या आक्रमक प्रजातींच्या आगमनामुळे स्थानिक प्राण्यांची शिकार करून परिसंस्थेला विस्कळीत केले आहे. • संवर्धन प्रयत्न: • इंटरनॅशनल युनियन फॉर कॉन्झर्व्हेशन ऑफ नेचर (IUCN) सारख्या संस्था रेड लिस्ट सारख्या उपक्रमांद्वारे प्रजातींचे मूल्यांकन आणि संरक्षण करण्यासाठी काम करतात. • संवर्धन धोरणांमध्ये संरक्षित क्षेत्रे, वन्यजीव कॉरिडॉर, शाश्वत पद्धती आणि समुदायाचा सहभाग यांचा समावेश आहे. • उदाहरणार्थ, भारतातील 1972 चा वन्यजीव संरक्षण कायदा धोक्यात आलेल्या प्रजाती आणि त्यांच्या अधिवासांचे संरक्षण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतो. Important Points • जैवविविधतेसाठी जागतिक उपक्रम: • 1992 मध्ये स्वीकारण्यात आलेल्या जैविक विविधतेवरील अधिवेशन (CBD) चे उद्दिष्ट जैवविविधतेचे संवर्धन करणे, शाश्वत वापराला प्रोत्साहन देणे आणि फायद्यांचे समान वाटप सुनिश्चित करणे आहे. • संयुक्त राष्ट्रांच्या शाश्वत विकास ध्येयांमध्ये (SDGs) जैवविविधता संवर्धनावर भर दिला जातो, विशेषतः ध्येय 15: जमिनीवरील जीवन. • जैवविविधतेच्या नुकसानाची उदाहरणे: • कोरल ब्लीचिंग: वाढत्या समुद्राच्या तापमानामुळे कोरल रीफ त्यांचे सहजीवन शैवाल गमावतात, ज्यामुळे सागरी जैवविविधतेवर परिणाम होतो. • नामशेष होणे: मानवी क्रियाकलापांमुळे प्रवासी कबूतर आणि पाश्चात्य काळा गेंडा यासारख्या प्रजाती नामशेष झाल्या आहेत. • प्रदूषणाचा परिणाम: महासागरांमधील प्लास्टिक कचरा सागरी जीवनाला धोका निर्माण करतो, कासवांसारख्या प्रजाती प्लास्टिकला अन्न समजतात.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

General Science MPSC सराव प्रश्न

कोणत्या कारणामुळे DNA सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारे जनुकीय पदार्थ बनतो?

General Science MPSC सराव प्रश्न

डीएनए (DNA) संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. डीएनए म्हणजे डीऑक्सिरायबोन्यूक्लिक ऍसिड (Deoxyribonucleic Acid) होय. 2. हे रायबोसोममध्ये (ribosomes) स्थित असते. 3. हे रायबोन्यूक्लिक ऍसिड (Ribonucleic Acid) पासून बनलेले आहे. 4. ते स्वतःची प्रत बनवू शकते. खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

General Science MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते प्रकाशाच्या अपवर्तनाचे उदाहरण नाही?

General Science MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती सामग्री विद्युत दिव्यांमध्ये फिलामेंट बनवण्यासाठी सर्वात योग्य आहे?

General Science MPSC सराव प्रश्न

प्रकाश परावर्तनाच्या दुसऱ्या नियमानुसार, सर्व आपाती किरण, आपतन बिंदूजवळ आरशाची स्तंभिका आणि परावर्तित किरण: