स्तंभ A मधील राजवंशांची जुळणी त्यांनी प्रामुख्याने राज्य केलेल्या प्रदेशांशी करा, स्तंभ B मध्ये दिलेले आहे: +---------------------+------------------------+ | स्तंभ A | स्तंभ B | +---------------------+------------------------+ | A. गुर्जर-प्रतिहारस | 1. बंगाल | | B. राष्ट्रकुट | 2. तामिळनाडू | | C. पलस | 3. गुजरात आणि राजस्थान | | D. चोळ | 4. पश्चिम दख्खन | +---------------------+------------------------+

पर्याय (Options):

A-3, B-4, C-1, D-2

अचूक उत्तर (Official Answer)

A-4, B-3, C-1, D-2

A-2, B-3, C-1, D-4

A-4, B-3, C-2, D-1

वगळा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)

योग्य उत्तर A-3, B-4, C-1, D-2 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • गुर्जर-प्रतिहार: या राजघराण्याने प्रामुख्याने गुजरात आणि राजस्थान प्रदेशांवर राज्य केले. ते सुरुवातीच्या मध्ययुगीन काळात उत्तर भारतातील एक महत्त्वपूर्ण शक्ती होते. गुर्जर-प्रतिहार हे कला, वास्तुकला आणि अरब आक्रमणांना प्रतिकार करण्याच्या भूमिकेसाठी ओळखले जातात. म्हणून, A हे 3 शी जुळते. • राष्ट्रकूट: राष्ट्रकूट राजघराण्याने प्रामुख्याने पश्चिम दख्खन प्रदेशावर राज्य केले. ते 8 व्या ते 10 व्या शतकात दक्षिण भारतातील एक प्रमुख शक्ती होते. एलोरा येथील कैलास मंदिरासारख्या कला आणि वास्तुकलेतील त्यांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. म्हणून, B हे 4 शी जुळते. • पाल: पाल राजघराणे बंगाल प्रदेशात केंद्रित होते. ते बौद्ध धर्माचे संरक्षक म्हणून ओळखले जात होते आणि त्यांनी तिबेट आणि आग्नेय आशियामध्ये त्याचा प्रसार करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. त्यांनी अनेक मठ आणि शैक्षणिक संस्था देखील स्थापन केल्या, जसे की नालंदा विद्यापीठ. म्हणून, C हे 1 शी जुळते. • चोळ: चोळ राजघराण्याने प्रामुख्याने तामिळनाडू प्रदेशावर राज्य केले. ते त्यांच्या सागरी व्यापार, नौदल सामर्थ्य आणि बृहदेश्वर मंदिरासारख्या वास्तुकलेतील कामगिरीसाठी प्रसिद्ध आहेत. त्यांच्या राजवटीने दक्षिण भारतीय इतिहासातील सुवर्णकाळ दर्शविला. म्हणून, D हे 2 शी जुळते. • अशाप्रकारे, योग्य उत्तर आहे A-3, B-4, C-1, D-2. पूरक माहिती: • गुर्जर-प्रतिहार: • गुर्जर-प्रतिहार हे 8 व्या ते 11 व्या शतकातील एक प्रभावी राजवंश होते. त्यांची राजधानी कन्नौज येथे होती आणि ते भारतातील अरब आक्रमणांविरुद्धच्या प्रतिकारासाठी प्रसिद्ध आहेत. • कन्नौजच्या नियंत्रणासाठी राष्ट्रकूट आणि पाल यांच्यासोबतच्या तिरंगी संघर्षात त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. • राष्ट्रकूट: • राष्ट्रकूट यांनी 8 व्या ते 10 व्या शतकापर्यंत राज्य केले आणि त्यांचे केंद्र दख्खनच्या पठारावर होते. त्यांची राजधानी सुरुवातीला मान्यखेत येथे होती. • ते एलोरा येथील कैलास मंदिरासारख्या त्यांच्या खडकात कोरलेल्या वास्तुकलेसाठी विशेषतः प्रसिद्ध आहेत. • पाल: • पाल राजघराण्याची स्थापना गोपाल यांनी 8 व्या शतकात केली आणि त्यांनी बंगाल आणि बिहारवर राज्य केले. ते महायान बौद्ध धर्माचे खंबीर समर्थक होते. • त्यांच्या काळात कला आणि शिक्षणाचा विकास झाला, नालंदा आणि विक्रमशिला यांसारख्या संस्था शिखरावर पोहोचल्या. • चोळ: • चोळ राजवंश, जो राजा राजा चोळ पहिला आणि राजेंद्र चोळ पहिला यांच्या नेतृत्वाखाली शिखरावर पोहोचला, तो त्याच्या प्रशासकीय कार्यक्षमतेसाठी आणि शक्तिशाली नौदलासाठी ओळखला जातो. • त्यांनी बृहदेश्वर मंदिरासारखी प्रतिष्ठित मंदिरे बांधली आणि आग्नेय आशियासोबत परदेशी व्यापार संबंध स्थापित केले. महत्वाचे मुद्दे • गुर्जर-प्रतिहार: भारताचे अरब आक्रमणांपासून संरक्षण करण्यात आणि मंदिरांच्या वास्तुकलेत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. • राष्ट्रकूट: त्यांच्या सांस्कृतिक आणि वास्तुकलेतील योगदानासाठी ओळखले जातात, विशेषत: वेरूळ येथे. • पाल: बौद्ध धर्माला प्रोत्साहन दिले आणि नालंदा आणि विक्रमशिलासारखी शिक्षण केंद्रे स्थापन केली. • चोळ: त्यांच्या कार्यक्षम प्रशासन, सागरी व्यापार आणि प्रतिष्ठित मंदिरांसाठी प्रसिद्ध.

The correct answer is A-3, B-4, C-1, D-2. Explanation & Key Takeaways: • Gurjara-Pratiharas: This dynasty primarily ruled over the regions of Gujarat and Rajasthan. They were a significant power in northern India during the early medieval period. The Gurjara-Pratiharas are known for their contributions to art, architecture, and their role in resisting Arab invasions. Hence, A is matched with 3. • Rashtrakutas: The Rashtrakuta dynasty primarily ruled over the Western Deccan region. They were a prominent power in South India during the 8th to 10th centuries. Their contributions to art and architecture, such as the Kailasa temple at Ellora, are remarkable. Hence, B is matched with 4. • Palas: The Pala dynasty was centered in the region of Bengal. They were known for their patronage of Buddhism and were instrumental in spreading it to Tibet and Southeast Asia. They also established several monasteries and educational institutions, such as Nalanda University. Hence, C is matched with 1. • Cholas: The Chola dynasty primarily ruled over the region of Tamil Nadu. They are renowned for their maritime trade, naval power, and architectural achievements, such as the Brihadeeswarar Temple. Their rule marked a golden age in South Indian history. Hence, D is matched with 2. • Thus, the correct answer is A-3, B-4, C-1, D-2. Related Concepts: • Gurjara-Pratiharas: • The Gurjara-Pratiharas were a dominant dynasty from the 8th to 11th centuries. Their capital was located at Kannauj, and they are noted for their resistance against Arab invasions in India. • They played a key role in the tripartite struggle with the Rashtrakutas and Palas for control over Kannauj. • Rashtrakutas: • The Rashtrakutas ruled from the 8th to 10th centuries and were based in the Deccan Plateau. Their capital was initially at Manyakheta. • They are particularly famous for their rock-cut architectural marvels like the Kailasa temple at Ellora. • Palas: • The Pala dynasty was founded by Gopala in the 8th century and ruled over Bengal and Bihar. They were strong patrons of Mahayana Buddhism. • Their period saw a flourishing of art and education, with institutions like Nalanda and Vikramashila reaching their peak. • Cholas: • The Chola dynasty, which reached its zenith under rulers like Raja Raja Chola I and Rajendra Chola I, was known for its administrative efficiency and powerful navy. • They built iconic temples such as the Brihadeeswarar Temple and established overseas trade links with Southeast Asia. Important Notes: • Gurjara-Pratiharas: Played a crucial role in defending India from Arab invasions and contributed to temple architecture. • Rashtrakutas: Known for their cultural and architectural contributions, particularly at Ellora. • Palas: Promoted Buddhism and established educational centers like Nalanda and Vikramashila. • Cholas: Renowned for their efficient administration, maritime trade, and iconic temples.

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):