MPSC Test Logo mpsctest.in
History Modern India (Pre-Congress Phase)
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

विद्रोह आणि संबंधित वर्षाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती जोडी योग्यरित्या जुळली आहे? I. कोल बंड - 1831-32 II. संथाल बंड 1859

Which of the following pairs is correctly matched with respect to the rebellion and the related year? I. Kol Rebellion - 1831-32 II. Santhal Rebellion - 1859

पर्याय (Options):
A

केवळ I

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

केवळ II

C

I आणि II हे दोन्ही

D

I किंवा ॥ यापैकी एकही नाही

E

वगळा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर फक्त I आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • कोल बंड - 1831-32: • कोल बंड 1831-1832 या काळात सध्याच्या झारखंडमधील छोटानागपूर प्रदेशात घडले. • ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या दमनकारी धोरणांविरुद्ध आणि सावकार आणि जमीनदारांकडून होणाऱ्या शोषणाविरुद्ध कोल आदिवासी समुदायाने हे बंड पुकारले. • ब्रिटीशांनी नवीन जमीन महसूल धोरणे लागू केल्याने कोल समाजाच्या पारंपारिक रचनेत अडथळा निर्माण झाला, ज्यामुळे त्यांच्या बंडाला सुरुवात झाली. • हे बंड रांची , सिंहभूम आणि हजारीबाग या जिल्ह्यांमध्ये पसरले आणि ब्रिटिश सैन्याने ते हिंसकपणे दडपले. • म्हणून, विधान I बरोबर आहे. • संथाळ बंड - 1859: • संथाळ बंड प्रत्यक्षात 1859 मध्ये नव्हे तर 1855-1856 मध्ये झाले होते, ज्यामुळे हे विधान चुकीचे ठरते. • सिदो आणि कान्हू मुर्मू सारख्या प्रमुख व्यक्तींच्या नेतृत्वाखाली संथाळ आदिवासी समुदायाने हा उठाव केला. • जमीनदार, सावकार आणि ब्रिटीश प्रशासनाकडून होणाऱ्या शोषणाला प्रतिसाद म्हणून राजमहल टेकड्यांमध्ये (सध्याचे झारखंड) बंडाची सुरुवात झाली. • वसाहतवादी दडपशाहीविरुद्धच्या पहिल्या संघटित आदिवासी उठावांपैकी एक म्हणून हा उठाव महत्त्वाचा आहे. • म्हणून, विधान II चुकीचे आहे. पूरक माहिती: • कोल बंड: • ब्रिटीशांनी सुरू केलेल्या जमीन महसूल व्यवस्थेतील बदलांमुळे कोल समुदायाला इतर जमातींसह गंभीर शोषणाचा सामना करावा लागला. • या बंडात ब्रिटिश अधिकारी, सावकार आणि जमीनदारांवर हिंसक हल्ले झाले. • सुरुवातीच्या यशानंतरही, ब्रिटिश सैन्याच्या श्रेष्ठ लष्करी सामर्थ्यामुळे कोलांचा अखेर पराभव झाला. • संथाळ बंड: • जून 1855 मध्ये संथाळांनी बंडाची घोषणा केली तेव्हा बंड सुरू झाले, ब्रिटिश आणि जमीनदारी राजवटीपासून मुक्त संथाळ राज्य स्थापन करण्याच्या उद्देशाने. • संथाल लोक धनुष्यबाण हे त्यांचे प्राथमिक शस्त्र म्हणून वापरत असत, तर ब्रिटीश सैन्याकडे आधुनिक बंदुकांची उपलब्धता होती, ज्यामुळे अखेर बंड दडपण्यात आले. • या बंडाला प्रतिसाद म्हणून, 1855 मध्ये ब्रिटिश प्रशासनाने आदिवासींच्या तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी भागलपूर आणि बीरभूम जिल्ह्यांमधून संथाळ परगणा वेगळे केले. • वसाहतवादी भारतातील इतर आदिवासी चळवळी: • भिल्ल: 19व्या शतकात खानदेश प्रदेशात भिल्ल उठाव झाला कारण ब्रिटिशांनी त्यांच्या पारंपारिक जीवनशैलीत हस्तक्षेप केला होता. • मुंडा बंड: बिरसा मुंडा यांच्या नेतृत्वाखालील मुंडा बंड 19व्या शतकाच्या उत्तरार्धात छोटानागपूर पठारावर ब्रिटिश शोषण आणि सरंजामशाही प्रथांच्या विरोधात झाले. महत्त्वाची टीप: • आदिवासी बंडांची प्रमुख वैशिष्ट्ये: • या चळवळी प्रामुख्याने पारंपारिक आदिवासी व्यवस्थांना विस्कळीत करणाऱ्या ब्रिटिश वसाहतवादी धोरणांमुळे सुरू झाल्या. • जमिनीचे अलगाव, आर्थिक शोषण आणि सांस्कृतिक हस्तक्षेप ही या उठावांची सामान्य कारणे होती. • अनेक आदिवासी नेते लक्षणीय व्यक्तिमत्त्वे म्हणून उदयास आले, ज्यांनी भावी पिढ्यांना दडपशाहीचा प्रतिकार करण्यास प्रेरित केले. • आदिवासी उठावांचे महत्त्व: • या उठावांनी वसाहतवादी राजवटीविरुद्ध आदिवासी समुदायांचा तीव्र संताप अधोरेखित केला. • त्यांनी भविष्यातील चळवळींचा पाया घातला, ज्यामध्ये ब्रिटिश साम्राज्यशाहीविरुद्धच्या राष्ट्रवादी संघर्षांचा समावेश होता.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती महिला भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या अध्यक्षा नव्हत्या? 1. सरोजिनी नायडू 2. ॲनी बेझंट 3. नेली सेनगुप्ता 4. कमलादेवी चट्टोपाध्याय खालील पर्याय वापरून योग्य उत्तर निवडा.

History MPSC सराव प्रश्न

राजा राममोहन रॉय यांच्याबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या: I. त्यांच्या मनात पौर्वात्य पारंपरिक तत्त्वज्ञान पद्धतींबद्दल नितांत प्रेम आणि आदर होता. II. आपल्या देशवासियांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तसेच सर्व स्त्री-पुरुषांची मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक समतेचे तत्त्व स्वीकारावे, अशी त्यांची इच्छा होती. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक आहे/आहेत?

History MPSC सराव प्रश्न

सालबाईचा तह खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाला?

History MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात "पूर्ण स्वराज" चा ठराव मंजूर करण्यात आला?

History MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणत्या शासकाने जिटल म्हणून तांब्याची नाणी जारी केली होती?