History
Medieval History
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणत्या लढाईमुळे मराठ्यांचे दिल्लीतून राज्य करण्याचे स्वप्न भंग झाले?
Which of the following battles shattered the Marathas' dream of ruling from Delhi?
पर्याय (Options):
A
पानिपतची पहिली लढाई
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
पानिपतची तिसरी लढाई
C
पानिपतची दुसरी लढाई
D
तराईची लढाई
E
वगळा
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पानिपतचे तिसरे युद्ध आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• पानिपतची तिसरी लढाई 14 जानेवारी 1761 रोजी मराठे आणि अहमद शाह अब्दालीच्या नेतृत्वाखालील दुर्राणी साम्राज्यात झाली.
• ही लढाई 18व्या शतकातील सर्वात मोठ्या आणि रक्तरंजित लढाईंपैकी एक मानली जाते, ज्यामुळे दोन्ही बाजूंनी मोठ्या प्रमाणात जीवितहानी झाली.
• पानिपत येथील पराभवामुळे दिल्ली आणि उत्तर भारतीय प्रदेशांवर आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्याच्या मराठ्यांच्या आकांक्षांना धक्का बसला.
• या पराभवामुळे मराठा साम्राज्य कमकुवत झाले आणि भारतात ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या उदयाचा मार्ग मोकळा झाला.
पूरक माहिती:
• पानिपतची पहिली लढाई (1526): ही लढाई मुघल साम्राज्याचा संस्थापक बाबर आणि दिल्ली सल्तनतचा शेवटचा शासक इब्राहिम लोदी यांच्यात झाली. बाबरच्या विजयाने भारतात मुघल साम्राज्याची स्थापना झाली.
• पानिपतची दुसरी लढाई (1556): ही लढाई मुघल सम्राट अकबराच्या बैराम खानच्या नेतृत्वाखालील सैन्य आणि स्थानिक राजा हेमू यांच्यात झाली. अकबराच्या विजयाने उत्तर भारतात मुघल साम्राज्याची पुनर्स्थापना झाली.
• तराईची लढाई: तराईची लढाई म्हणजे 12व्या शतकात पृथ्वीराज चौहान आणि मुहम्मद घोरी यांच्यात झालेल्या लढायांचा संदर्भ आहे. पहिल्या लढाईत (1191) पृथ्वीराजांचा विजय झाला, तर दुसऱ्या लढाईत (1192) त्यांचा पराभव झाला, ज्यामुळे दिल्ली सल्तनतची स्थापना झाली.