MPSC Test Logo mpsctest.in
History Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

बहेरामजी मेरवानजी मालाबारी, एक पारशी समाजसुधारक, यांच्या प्रयत्नांमुळे खालीलपैकी कोणत्या सामाजिक वाईट प्रथेसंबंधी कायदेशीर अधिनियम तयार झाला?

Behramji Merwanji Malabari, a Parsi social reformer, is credited for his efforts with the legislative enactment related to which of the following social evils?

पर्याय (Options):
A

स्त्रीभ्रूणहत्या

B

अस्पृश्यता

C

बालविवाह

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

विधवा दहन किंवा सती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर बालविवाह आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • बहेरामजी मेरवानजी मालाबारी (1853-1912) हे एक प्रमुख पारशी समाजसुधारक, पत्रकार आणि कवी होते, ज्यांनी आपले जीवन महिलांच्या हक्कांचे संरक्षण आणि भारतातील सामाजिक वाईट प्रथा दूर करण्यासाठी समर्पित केले. • त्यांचे सर्वात महत्त्वाचे योगदान म्हणजे बालविवाहाच्या प्रथेविरुद्ध आणि हिंदू मुलींच्या सक्तीच्या वैधव्याविरुद्ध त्यांनी चालवलेली अथक मोहीम. म्हणून, बालविवाहासंबंधीचे विधान योग्य आहे. • 1884 मध्ये, त्यांनी त्यांचे प्रसिद्ध "Notes on Infant Marriage and Enforced Widowhood" (बालविवाह आणि सक्तीचे वैधव्य यावरील नोंदी) प्रकाशित केले, जे त्यांनी ब्रिटिश अधिकारी आणि भारतीय नेत्यांमध्ये कायदेशीर हस्तक्षेपासाठी पाठिंबा मिळवण्यासाठी प्रसारित केले. • त्यांच्या वकिलीमुळे संमती वयाचा कायदा, 1891 लागू करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. या कायद्याने मुलींसाठी (विवाहित आणि अविवाहित दोन्ही) लैंगिक संबंधांसाठी संमतीचे किमान वय 10 वर्षांवरून 12 वर्षांपर्यंत वाढवले. • मालाबारी यांनी त्यांचे मित्र दिवाण दयाराम गिदुमल यांच्यासोबत 1908 मध्ये सेवा सदनची स्थापना केली. या संस्थेने सामाजिक दृष्ट्या दुर्लक्षित आणि शोषित महिलांच्या कल्याणावर लक्ष केंद्रित केले, त्यांना शिक्षण आणि वैद्यकीय सुविधा पुरवल्या. पूरक माहिती: • पत्रकारिता आणि प्रभाव: • मालाबारी हे इंडियन स्पेक्टेटर या साप्ताहिक वृत्तपत्राचे संपादक होते, ज्याद्वारे त्यांनी आपले सुधारणावादी विचार मांडले. त्यांनी दादाभाई नौरोजी यांनी लंडनमध्ये सुरू केलेल्या व्हॉईस ऑफ इंडियाची व्यवस्थापनाची जबाबदारीही स्वीकारली. • त्यांनी आपल्या संपादकीय मंचांचा वापर ब्रिटिश धोरण आणि भारतीय सामाजिक गरजा यांच्यातील अंतर कमी करण्यासाठी केला, आणि हळूहळू पण दृढ कायदेशीर सुधारणांची वकिली केली. • पर्यायांमध्ये नमूद केलेल्या इतर सामाजिक वाईट प्रथा: • विधवा दहन किंवा सती: हे प्रामुख्याने राजा राममोहन रॉय यांनी हाताळले. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे तत्कालीन गव्हर्नर-जनरल लॉर्ड विल्यम बेंटिंक यांनी 1829 चा सती नियमन कायदा संमत केला. • स्त्रीभ्रूणहत्या: या प्रथेविरुद्धचे कायदेशीर उपाय खूप आधी 1795 आणि 1804 च्या बंगाल नियमन कायद्यांद्वारे, आणि नंतर स्त्रीभ्रूणहत्या प्रतिबंधक कायदा, 1870 द्वारे लागू करण्यात आले. • अस्पृश्यता: अस्पृश्यतेविरुद्धच्या चळवळींना 20 व्या शतकात महात्मा गांधी आणि डॉ. बी.आर. आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली लक्षणीय गती मिळाली. • भौगोलिक आणि सांस्कृतिक संदर्भ: • मालाबारी यांचा जन्म बडोदा (आताचे वडोदरा, गुजरात) येथे झाला होता आणि त्यांनी आपले बहुतांश कार्यरत जीवन बॉम्बे (आताचे मुंबई) मध्ये घालवले. • पारशी असूनही, त्यांनी हिंदू समाजाच्या अंतर्गत सामाजिक सुधारणांवर खूप लक्ष केंद्रित केले, ज्यामुळे त्यांना पुराणमतवादी गटांकडून खूप प्रशंसा आणि तीव्र टीका दोन्ही मिळाली. महत्त्वाची टीप: • संमती वयाच्या कायद्यावरील वाद: 1891 च्या कायद्याला बाळ गंगाधर टिळक सारख्या पुराणमतवादी राष्ट्रवाद्यांकडून तीव्र विरोध झाला, ज्यांनी असा युक्तिवाद केला की ब्रिटिश सरकारने हिंदू धार्मिक आणि सामाजिक रीतिरिवाजांमध्ये हस्तक्षेप करू नये. • जागतिक वकिली: सामाजिक बदलासाठी आंतरराष्ट्रीय दबावासाठी त्यांची बांधिलकी दर्शवत, संमती वयाच्या विधेयकाला पाठिंबा मिळवण्यासाठी ब्रिटिश संसद आणि लोकमत प्रभावित करण्यासाठी मालाबारी 1890 मध्ये लंडनला गेले. • वारसा: त्यांना पूर्व आणि पश्चिम यांच्यातील मध्यस्थ म्हणून स्मरण केले जाते, ज्यांनी असे जोर दिले की एक निरोगी राष्ट्र निर्माण करण्यासाठी सामाजिक सुधारणा राजकीय स्वातंत्र्याच्या आधी किंवा किमान त्यासोबत असावी. • संमती वयाचा कायदा हा बालविवाह प्रतिबंधक कायदा, 1929 (लोकप्रियपणे शारदा कायदा म्हणून ओळखला जातो) चा अग्रदूत होता, ज्याने अखेरीस मुलींसाठी लग्नाचे वय 14 आणि मुलांसाठी 18 निश्चित केले.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती महिला भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या अध्यक्षा नव्हत्या? 1. सरोजिनी नायडू 2. ॲनी बेझंट 3. नेली सेनगुप्ता 4. कमलादेवी चट्टोपाध्याय खालील पर्याय वापरून योग्य उत्तर निवडा.

History MPSC सराव प्रश्न

राजा राममोहन रॉय यांच्याबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या: I. त्यांच्या मनात पौर्वात्य पारंपरिक तत्त्वज्ञान पद्धतींबद्दल नितांत प्रेम आणि आदर होता. II. आपल्या देशवासियांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तसेच सर्व स्त्री-पुरुषांची मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक समतेचे तत्त्व स्वीकारावे, अशी त्यांची इच्छा होती. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक आहे/आहेत?

History MPSC सराव प्रश्न

सालबाईचा तह खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाला?

History MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात "पूर्ण स्वराज" चा ठराव मंजूर करण्यात आला?

History MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणत्या शासकाने जिटल म्हणून तांब्याची नाणी जारी केली होती?