फक्त 1 हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • प्रार्थना समाज: • 1867 मध्ये स्थापन. • डॉ. आत्माराम पांडुरंग, महादेव गोविंद रानडे आणि रामकृष्ण भांडारकर यांनी स्थापन केला होता. • ही भारतातील एक प्रमुख सामाजिक सुधारणा आणि सामाजिक कार्य चळवळ आहे. • प्रार्थना समाजातील नेत्यांवर ब्राह्मो समाजाचा प्रभाव होता. • त्यांचे असे मत होते की, ईश्वरावराचे खरे प्रेम लोकांच्या सेवेत कोणत्याही भेदभावाशिवाय आहे. • ब्राह्मोसमाजाप्रमाणेच त्याचाही एकच, सर्वशक्तिमान देव म्हणजेच, एकेश्वरवादावर विश्वास होता. • म्हणून, विधान 2 योग्य आहे. • याने वेदांना नाकारले नाही, तर ईश्वरभक्तीवर भर दिला. • प्रार्थना समाजाचे विचार आणि दृष्टिकोन समाजात पोहोचवण्यासाठी सुबोध पत्रिकेचे नियमन करण्यात आले होते. • सुबोध पत्रिका हे समाजातील प्रार्थना समाजाच्या कल्पना आणि विचारांचा प्रसार करण्यासाठी नियमित केली गेली होती. • वैशिष्ट्ये: • त्यांनी विधवा पुनर्विवाह आणि महिला शिक्षणावर भर दिला होता. • म्हणून, विधान 1 अयोग्य आहे. • ते जातीप्रथा आणि अस्पृश्यता या प्रथांच्या विरोधात होते. • त्यांनी जातीप्रथेविषयी असंतोष दर्शविला होता. • त्यांनी पुरुष व स्त्रिया दोघांच्याही विवाहाचे वय वाढविण्यासाठी मागणी केली होती. • त्यांनी रात्रशाळा व वाचन कक्ष सुरू केले होते. • यंग बंगाल चळवळ: • कलकत्ता येथील हिंदू महाविद्यालयात सुरू झालेली ही एक मूलगामी समाजसुधारणा चळवळ होती. • नेतृत्व हेनरी व्हिवियन डेरोजिओ. • 1820 च्या उत्तरार्धात स्थापन. • हेन्री यांनी समाजातील प्रत्येक अधिकाऱ्याला प्रश्न विचारण्यासाठी आणि निराधार सामाजिक समस्यांपासून मुक्त करण्यासाठी कल्पनांचा प्रचार केला होता. • वैशिष्ट्ये: • त्यांनी देवाच्या अस्तित्वावर प्रश्न उपस्थित केला होता. • म्हणून, विधान 3 योग्य आहे. • त्यांनी सर्व सामाजिक-धार्मिक परंपरा आणि कर्मकांडांवर चर्चा केली होती. • त्यांनी मुक्त विचार आणि अभिव्यक्तीच्या कल्पनेचे समर्थन केले होते. • त्यांनी स्त्री शिक्षणावर भर दिला होता. पूरक माहिती: • ब्राम्हो समाज • 20 ऑगस्ट 1828 रोजी राजा राममोहन रॉय यांनी स्थापना केला होता. • वैशिष्ट्ये: • सनातन देवतेची उपासना करणे हे त्याचे मुख्य उद्दीष्ट होते. • हिंदू धर्माचे शुद्धीकरण करणे आणि एकेश्वरवादाचा प्रचार करणे हा त्याचा दीर्घकालीन दृष्टिकोन होता. • याचा मुख्य विषय 'निर्गुणसंपन्न' (निराकार पूजा) होता. • सर्व धर्मांच्या ऐक्यावर त्यांचा विश्वास होता. • ते मंदिर, पुरोहितवर्ग, कर्मकांड आणि यज्ञकर्म यांच्या विरोधी होते.