History
Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
मराठी ग्रंथोत्तेजक मंडळ आणि पश्चिम भारत औद्योगिक संघटना या संस्थांची स्थापना कोणी केली होती?
Who founded the organizations Marathi Granthotjeka Mandal and Paschim Bharat Industrial Association?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे
B
नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले
C
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक
D
गोपाळ गणेश आगरकर
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे:
• जन्म 1842 मध्ये नाशिक जिल्ह्यातील निफाड येथे झाला होता.
• न्या. रानडे रानडे यांनी महाराष्ट्रात संस्थात्मक जीवनाचा पाया घातला.
• पुणे शहरात स्थापन झालेल्या प्रत्येक संस्थेशी त्यांचा संबंध होता.
• सार्वजनिक सभा, वकृत्वोत्तेजक सभा, लवाद कोर्ट, औद्योगिक परिषद, फिमेल हायस्कूल, फर्ग्युसन कॉलेज, सब जज्जांची परिषद, प्रार्थना समाज, वसंत व्याख्यानमाला, मराठी ग्रंथोत्तेजक मंडळ, म्युझियम व पुना मर्कंटाईल बँक या त्यापैकीच काही संस्था आहेत.
• मराठी ग्रंथात्तेजक मंडळी:
• न्या. रानडे यांनी 'मराठी ग्रंथोत्तेजक मंडळी' ही संस्था स्थापन करण्यात पुढाकार घेतला.
• इतिहास, शास्त्रे, देशाची सुधारणा, उपयुक्त कथा आणि धर्माच्या संदर्भातील पुस्तके प्रसिद्ध करणे हा या संस्थेचा उद्देश होता.
• रावजीशास्त्री गोडबोले, कृष्णशास्त्री चिपळूणकर व कृष्णशास्त्री तळेकर हे तिघेजण पुस्तक पसंत करण्याच्या समितीचे सदस्य होते.
• या संस्थेने पुणे येथे ग्रंथकारांचे संमेलन आयोजित करण्यात पुढाकार घेतला होता.
• 800 लोक या संस्थेचे वर्गणीदार होते; परंतु प्रत्यक्षात दोन टक्के लोकांनीच वर्गणी भरलेली होती.
• औद्योगिक चळवळीला प्रोत्साहन:
• न्या. रानडे यांनी राजकारणास अर्थशास्त्रीय विचारांची जोड दिली.
• त्यांनी हिंदी राजकारणाचा व औद्योगिक उन्नतीच्या चळवळीचा पाया घातला.
• 1889 मध्ये त्यांनी पश्चिम भारत औद्योगिक संघटना या संस्थेची स्थापना केली.
• त्यांनी देशाच्या औद्योगिक विकासाला चालना देण्यासाठी इ. स. 1890 मध्ये औद्योगिक परिषदेचा उपक्रम सुरू केला.
• प्रत्येक देशातील परिस्थितीप्रमाणे त्या देशाचे स्वतंत्र अर्थशास्त्र बनते, हे रानडे यांनी सिद्ध केले.
• रानडेंची पुस्तके:
• राईज ऑफ मराठा पॉवर
• मिसेलनेअस राईटींग ऑफ मिस्टर जस्टिस रानडे
• एसेज इन इंडियन इकॉनॉमिक्स बाय एम. जी. रानडे.