MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy (अर्थव्यवस्था) Money and Banking
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

इतर घटक स्थिर असताना, व्याजदर आणि पैशाची मागणी यांच्यात सामान्यतः कोणता संबंध आढळतो?

Ceteris paribus, what is the usual relationship between the rate of interest and the demand for money?

पर्याय (Options):
A

कोणताही संबंध नसतो

B

व्यस्त संबंध असतो

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

सम संबंध असतो

D

थेट प्रमाणबद्ध संबंध असतो

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
१. आर्थिक संकल्पना व व्याख्या: केन्स यांच्या द्रवता पसंती सिद्धांतानुसार (Liquidity Preference Theory), पैशाची मागणी ही व्यवहार, आकस्मिक गरजा आणि सट्टेबाजी अशा हेतूंनी केली जाते. विशेषतः सट्टेबाजीच्या हेतूसाठी पैशाची मागणी आणि व्याजदर यांच्यात सामान्यतः व्यस्त संबंध असतो. व्याजदर वाढल्यास रोख पैसा जवळ बाळगण्याचा संधी खर्च वाढतो, कारण व्याज देणाऱ्या मालमत्तांमध्ये गुंतवणूक करून अधिक उत्पन्न मिळवता येऊ शकते. त्यामुळे सट्टेबाजीसाठी पैशाची मागणी कमी होते. व्याजदर कमी झाल्यास हा संधी खर्च घटतो आणि पैशाची मागणी वाढू शकते. २. समित्या व शिफारशी: हा प्रश्न केन्स यांच्या मौद्रिक सिद्धांताशी संबंधित आहे; तो एखाद्या विशिष्ट भारतीय समितीच्या शिफारशीवर आधारित नाही. ३. RBI, धोरणे व आकडेवारी: RBI रेपो दरासारख्या धोरणात्मक साधनांचा वापर करून मौद्रिक परिस्थितीवर प्रभाव टाकते; मात्र रेपो दरातील बदल आणि एकूण पैशाची मागणी यांच्यातील संबंध हा इतर आर्थिक घटकांवरही अवलंबून असतो. या मूलभूत संकल्पनेसाठी विशिष्ट अर्थसंकल्पीय तरतूद किंवा सांख्यिकीय आकडा आवश्यक नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

महत्त्वाचा परीक्षेतील बारकावा: व्याजदर आणि पैशाची मागणी यांचा व्यस्त संबंध हा विशेषतः सट्टेबाजीसाठीच्या पैशाच्या मागणीबाबत स्पष्टपणे लागू होतो. व्यवहारासाठीची पैशाची मागणी उत्पन्न आणि व्यवहारांच्या प्रमाणावरही अवलंबून असते. त्यामुळे सर्व प्रकारच्या पैशाच्या मागणीवर व्याजदराचाच एकमेव प्रभाव असतो, असे समजू नये. येथे वित्तीय तूट, महसुली तूट, प्रत्यक्ष कर किंवा अप्रत्यक्ष कर यांचा थेट संबंध नाही.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

लक्षात ठेवण्याची क्लृप्ती: 'व्याजदर वर, रोख पैसा कमी; व्याजदर खाली, रोख पैसा जास्त.' हे सूत्र केन्स यांच्या द्रवता पसंती सिद्धांतातील सट्टेबाजीच्या हेतूने असलेल्या पैशाच्या मागणीसाठी वापरा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

पर्याय १ चुकीचा: व्याजदर आणि पैशाची मागणी यांच्यात, विशेषतः सट्टेबाजीच्या हेतूसाठी, सैद्धांतिक संबंध असतो. पर्याय ३ चुकीचा: इतर घटक स्थिर असताना व्याजदर वाढल्यास सट्टेबाजीसाठी पैशाची मागणी सामान्यतः वाढत नाही, तर कमी होते. पर्याय ४ चुकीचा: व्याजदर आणि पैशाची मागणी यांच्यातील संबंधाला सर्वसाधारणपणे थेट प्रमाणबद्ध संबंध म्हणता येत नाही. योग्य पर्याय २ आहे.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतातील कृषी पिकांसाठी किमान आधारभूत किंमत (MSP) निश्चित करताना केंद्र सरकार कोणत्या आयोगाच्या शिफारशींचा विचार करते?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

प्राचीन भारतीय आर्थिक विचारपरंपरेतील अग्रणी विचारवंत आणि 'अर्थशास्त्र' या ग्रंथाचे परंपरेने मानले जाणारे लेखक कोण आहेत?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

ज्या चलनाच्या नाण्यातील धातूचे आंतरिक मूल्य त्याच्या दर्शनी मूल्यापेक्षा कमी असते, त्या चलनाला काय म्हणतात?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

भारतीय अर्थव्यवस्थेतील द्वितीयक क्षेत्राशी संबंधित आर्थिक क्रियाकलाप कोणता आहे?

Economy (अर्थव्यवस्था) MPSC सराव प्रश्न

इतर सर्व परिस्थिती स्थिर असताना, मागणीच्या नियमानुसार एखाद्या वस्तूच्या किमतीत वाढ झाल्यास त्या वस्तूची मागणीची राशी कशी बदलते?