सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
१. घटनेची पार्श्वभूमी, तारीख व ठिकाण: केंद्रीय मत्स्यव्यवसाय विभागाने २७ जानेवारी २०२६ रोजी अंदमान आणि निकोबार बेटांच्या प्रशासनाने सादर केलेल्या मायाबंदर येथील स्मार्ट व एकात्मिक मासेमारी बंदर विकासाच्या प्रस्तावास मंजुरी दिली. या प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च ₹१९९.२४ कोटी असून, प्रधानमंत्री मत्स्य संपदा योजनेअंतर्गत (PMMSY) १०० टक्के केंद्रीय आर्थिक सहाय्य दिले जाणार आहे. २. महत्त्वाची आकडेवारी व वैशिष्ट्ये: या बंदरात ४३० मासेमारी नौकांसाठी सुरक्षित उतराई व नौकाबांधणीच्या सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे. त्याची वार्षिक मासे उतराई क्षमता ९,९०० टन असेल. आधुनिक तंत्रज्ञान, इंटरनेट ऑफ थिंग्ज (IoT), ऊर्जा-कार्यक्षम व्यवस्था आणि डिजिटल ट्रेसेबिलिटी ही या प्रकल्पाची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. हा प्रकल्प ब्लू पोर्ट इनिशिएटिव्हशी सुसंगत आहे. ३. शासकीय योजना व परीक्षेतील महत्त्व: प्रधानमंत्री मत्स्य संपदा योजना ही केंद्रीय मत्स्यव्यवसाय विभागामार्फत, मत्स्यव्यवसाय, पशुसंवर्धन आणि दुग्धव्यवसाय मंत्रालयाच्या अंतर्गत राबवली जाते. मत्स्यव्यवसाय क्षेत्राचा शाश्वत विकास, पायाभूत सुविधांचे आधुनिकीकरण आणि मच्छीमारांचे कल्याण ही तिची प्रमुख उद्दिष्टे आहेत. MPSC परीक्षेसाठी प्रकल्पाचे ठिकाण, मंजुरीची तारीख, खर्च, निधीचा स्रोत आणि बंदराची क्षमता महत्त्वाची आहे.
1. Event background, date and location: On 27 January 2026, the Department of Fisheries approved the Andaman and Nicobar Administration's proposal to develop a Smart and Integrated Fishing Harbour at Mayabunder. The estimated project cost is ₹199.24 crore, with 100% Central Financial Assistance under the Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana (PMMSY). 2. Key figures and features: The proposed harbour will provide safe landing and berthing facilities for 430 fishing vessels and support an annual fish landing capacity of 9,900 tonnes. Planned features include modern technology, Internet of Things (IoT)-enabled systems, energy-efficient infrastructure and digital traceability. The project is aligned with the Blue Port Initiative. 3. Government scheme and examination relevance: PMMSY is implemented by the Department of Fisheries under the Ministry of Fisheries, Animal Husbandry and Dairying. Its objectives include sustainable fisheries development, improved infrastructure and fisher welfare. For MPSC, remember the project location, approval date, estimated cost, funding arrangement and capacity.
मायाबंदर हे अंदमान आणि निकोबार बेटांमध्ये आहे; लक्षद्वीप किंवा पुदुच्चेरीमध्ये नाही. दमण आणि दीव यांना स्वतंत्र विद्यमान केंद्रशासित प्रदेश समजणे ही आणखी एक संभाव्य चूक आहे, कारण २०२० मध्ये त्यांचे दादरा आणि नगर हवेलीशी विलीनीकरण झाले. तसेच, प्रकल्पाला मंजुरी मिळणे आणि बंदराचे बांधकाम पूर्ण होणे या दोन वेगळ्या घटना आहेत.
Do not confuse Mayabunder with other island territories such as Lakshadweep. Also, Daman and Diu ceased to exist as a separate Union Territory on 26 January 2020 following its merger with Dadra and Nagar Haveli. Finally, approval of a project does not mean that construction has been completed.
लक्षात ठेवण्याची युक्ती: 'मायाबंदर = अंदमान'. आकडे लक्षात ठेवण्यासाठी '१९९.२४ कोटी – ४३० नौका – ९,९०० टन प्रतिवर्ष' ही त्रिसूत्री वापरा. PMMSY म्हणजे Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana; या योजनेचा संबंध मत्स्यव्यवसायाच्या शाश्वत विकासाशी आहे.
Use the association 'Mayabunder = Andaman'. Remember the three project figures together: ₹199.24 crore, 430 fishing vessels and 9,900 tonnes annually. PMMSY stands for Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana and focuses on sustainable fisheries development.
१. लक्षद्वीप: अरबी समुद्रातील बेटांचा केंद्रशासित प्रदेश; मायाबंदर येथे मंजूर झालेले बंदर येथे नाही. २. पुदुच्चेरी: भारताच्या पूर्व व दक्षिण किनाऱ्यांलगत स्वतंत्र प्रदेशांचा समावेश असलेला केंद्रशासित प्रदेश; संबंधित प्रकल्पाचे ठिकाण पुदुच्चेरी नाही. ३. दमण आणि दीव: हा पर्याय दिशाभूल करणारा आहे. दमण आणि दीव हे २६ जानेवारी २०२० पासून दादरा आणि नगर हवेली व दमण आणि दीव या एकत्रित केंद्रशासित प्रदेशाचा भाग आहेत. मायाबंदर तेथे नसून अंदमान आणि निकोबार बेटांमध्ये आहे. ४. अंदमान आणि निकोबार बेटे: मायाबंदर या बेटसमूहातील ठिकाणी ₹१९९.२४ कोटींच्या बंदर प्रकल्पाला मंजुरी देण्यात आली आहे. त्यामुळे पर्याय ४ योग्य आहे.
1. Lakshadweep: This is an island Union Territory in the Arabian Sea, but Mayabunder is not located there. 2. Puducherry: This Union Territory comprises geographically separated areas, including Puducherry and Karaikal, but the approved harbour is not located there. 3. Daman and Diu: This is an outdated designation for a separate Union Territory. Since 26 January 2020, Daman and Diu has formed part of the Union Territory of Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu. Mayabunder is not located there. 4. Andaman and Nicobar Islands: Mayabunder is located in this Union Territory, matching the official announcement of the ₹199.24 crore harbour project. Therefore, option 4 is correct.
