सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
१. घटनेची पार्श्वभूमी, तारीख व ठिकाण: जम्मू-काश्मीरच्या गृह विभागाने २ मार्च २०२६ रोजी जारी केलेल्या शासकीय आदेश क्रमांक १४५-Home of 2026 नुसार, सबा शॉल यांची श्रीनगर मध्यवर्ती कारागृहाच्या अधीक्षकपदी नियुक्ती करण्यात आली. त्यांना यापूर्वी तुरुंग महासंचालकांच्या कार्यालयात स्टाफ ऑफिसर म्हणून नियुक्त करण्यात आले होते. ही नियुक्ती जम्मू-काश्मीरमधील श्रीनगर येथे असलेल्या उच्च-सुरक्षा मध्यवर्ती कारागृहाशी संबंधित आहे. २. महत्त्वाच्या व्यक्ती व प्रशासकीय माहिती: सबा शॉल या जम्मू-काश्मीर तुरुंग विभागातील अधिकारी असून, त्या श्रीनगर मध्यवर्ती कारागृहाच्या अधीक्षकपदी नियुक्त होणाऱ्या पहिल्या काश्मिरी महिला ठरल्या. त्यांनी २०१२ मध्ये जम्मू-काश्मीर लोकसेवा आयोगाची परीक्षा उत्तीर्ण केल होती आणि त्यांच्याकडे सामाजिक कार्यातील पदव्युत्तर पदवी आहे. ३. शासकीय धोरण व परीक्षेतील महत्त्व: ही नियुक्ती तुरुंग प्रशासनातील महिला नेतृत्वाच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहे. तुरुंग अधीक्षक हा कारागृहातील प्रशासन, शिस्त, सुरक्षा आणि कैद्यांच्या व्यवस्थापनाची जबाबदारी सांभाळतो. ही बाब MPSC चालू घडामोडी आणि नियुक्त्या-व राजीनामे या घटकांसाठी महत्त्वाची आहे. या प्रकरणात कोणतीही विशिष्ट नवीन सरकारी योजना किंवा निधी जाहीर झाल्याचा पुरावा उपलब्ध नाही.
1. Event background, date and venue: The Jammu and Kashmir Home Department issued Government Order No. 145-Home of 2026 on 2 March 2026, appointing Saba Shawl as Superintendent of Central Jail Srinagar with immediate effect. Before this posting, she served as Staff Officer to the Director General of Prisons, Jammu and Kashmir. The appointment concerns the high-security central prison located in Srinagar. 2. Key personality and administrative context: Saba Shawl is an officer of the Jammu and Kashmir Prisons Department and became the first Kashmiri woman to head Srinagar Central Jail. She qualified through the Jammu and Kashmir Public Service Commission examination in 2012 and holds a master's degree in social work. 3. Government policy and examination relevance: The appointment is a notable development in women's representation in prison administration. A jail superintendent is responsible for the institution's administration, security, discipline and supervision of prisoners. This is relevant to MPSC Current Affairs under Appointments and Resignations. No specific new government scheme or funding allocation is established by the available evidence in connection with this appointment.
मुख्य परीक्षाभूल म्हणजे 'पहिली महिला' आणि 'पहिली काश्मिरी महिला' या विधानांतील फरक. प्रश्न श्रीनगर मध्यवर्ती कारागृहाच्या अधीक्षकपदी नियुक्त झालेल्या पहिल्या काश्मिरी महिला अधिकाऱ्याबद्दल आहे. तसेच, शासकीय आदेश २ मार्च २०२६ रोजी जारी झाला, तर नियुक्तीविषयीची बातमी ३ आणि ४ मार्च २०२६ रोजी प्रसिद्ध झाली. आदेशाची तारीख आणि बातमी प्रसिद्ध झाल्याची तारीख यांची गल्लत करू नये.
Distinguish between 'the first woman' and 'the first Kashmiri woman' to hold a particular post. The question concerns the first Kashmiri woman appointed Superintendent of Srinagar Central Jail, not a different prison or a general senior position in Jammu and Kashmir. The government order was dated 2 March 2026, while news reports appeared on 3–4 March 2026. Do not confuse the order date with the publication date.
लक्षात ठेवण्याची क्लृप्ती: 'सबा शॉल — श्रीनगर जेल — २ मार्च २०२६'. तीन 'S' लक्षात ठेवा: Saba, Srinagar, Superintendent. या तीन शब्दांची सांगड घातल्यास योग्य उत्तर आणि पद सहज लक्षात राहते.
Use the three-S association: Saba Shawl — Srinagar — Superintendent. Remember the appointment order date as 2 March 2026. This links the officer, the institution and the relevant current-affairs date.
पर्याय १ — सबा शॉल: योग्य. २ मार्च २०२६ च्या शासकीय आदेशानुसार त्यांची श्रीनगर मध्यवर्ती कारागृहाच्या अधीक्षकपदी नियुक्ती झाली. पर्याय २ — नुझहत गुल: या नियुक्तीशी संबंधित अधिकृत नोंदींमध्ये त्यांचे नाव श्रीनगर मध्यवर्ती कारागृहाच्या अधीक्षकपदासाठी आढळत नाही. पर्याय ३ — शीतल नंदा: त्या जम्मू-काश्मीर प्रशासनातील वरिष्ठ नागरी सेवेशी संबंधित अधिकारी म्हणून ओळखल्या जातात; मात्र श्रीनगर मध्यवर्ती कारागृहाच्या अधीक्षकपदी झालेली ही नियुक्ती त्यांची नाही. पर्याय ४ — डॉ. रुवेदा सलाम: त्या वैद्यकीय आणि प्रशासकीय सेवांशी संबंधित आहेत; परंतु या विशिष्ट नियुक्तीचा संबंध सबा शॉल यांच्याशी आहे. इतर पर्यायांच्या नावांशी संबंधित स्वतंत्र नियुक्त्यांची अचूक तारीख किंवा पद या प्रश्नाच्या संदर्भात पुष्टी झालेली नसल्याने ती बनवून देण्यात आलेली नाही.
Option 1 — Saba Shawl: Correct. Government Order No. 145-Home of 2026, dated 2 March 2026, appointed her Superintendent of Central Jail Srinagar. Option 2 — Nuzhat Gul: Her name does not appear in the available official records for this particular appointment. Option 3 — Sheetal Nanda: She is associated with senior civil administration in Jammu and Kashmir, but she was not appointed Superintendent of Srinagar Central Jail in this order. Option 4 — Dr. Ruveda Salam: She is associated with medical and administrative service, but the appointment described in the question belongs to Saba Shawl. Verified dates or alternative appointments for the three distractors have not been established in relation to this question, so no unsupported details have been added.
