MPSC Test Logo mpsctest.in
History National movement (1919 - 1939)
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

काळानुक्रमे रचना करा : (a) दुसरी गोलमेज परिषद (b) नेहरू अहवाल (c) गांधी-आयर्विन करार (d) जातीय निवाडा

Arrange the following in chronological order : (a) II^(nd) Round Table Conference (b) Nehru Report (c) Gandhi-Irwin Pact (d) Communal Award

पर्याय (Options):
A

(a), (c), (d), (b)

B

(b), (c), (d), (a)

C

(b), (c), (a), (d)

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

(b), (a), (c), (d)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर (b), (c), (a), (d) आहे स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • गांधी आयर्विन करार: • 5 मार्च 1931 रोजी लंडनमध्ये महात्मा गांधी आणि व्हाइसरॉय लॉर्ड आयर्विन यांच्यात गांधी-आयर्विन करारावर स्वाक्षरी झाली. • या कराराची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये: • INC सविनय कायदेभंग चळवळ बंद करण्यास सहमती देईल. • काँग्रेस दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत सहभागी होण्यास सहमती दर्शवेल. • भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कारवायांवर अंकुश लावणारे सर्व आदेश ब्रिटिश मागे घेतील. • हिंसाचार आणि सविनय कायदेभंग चळवळीत भाग घेतल्याबद्दल अटक केलेल्या कैद्यांची सुटका वगळता अनेक गुन्ह्यांशी संबंधित खटले मागे घेण्यासही ब्रिटिशांनी सहमती दर्शविली. • हे देखील मान्य करण्यात आले की ब्रिटिश मिठावरील कर काढून टाकतील, ज्यामुळे भारतीयांना कायदेशीररित्या आणि त्यांच्या स्वत: च्या वापरासाठी मीठ उत्पादन, व्यापार आणि विक्री करण्याची परवानगी होती. • नेहरू अहवाल (1928): • नेहरू रिपोर्टचे प्रमुख मोतीलाल नेहरू होते. • 28 फेब्रुवारी 1928 रोजी काँग्रेसने सर्वपक्षीय बैठक बोलावून हे आव्हान स्वीकारले. • भारताच्या भावी राज्यघटनेची ब्लू प्रिंट तयार करण्यासाठी 8 जणांचा समावेश असलेली समिती स्थापन करण्यात आली. • या समितीत तेज बहादूर सप्रू, अली इमाम, एम.एस. अनय, मंगल सिंग, शोएब कुरेशी, जीआर प्रधान आणि सुभाष चंद्र बोस होते. • अहवाल अनुकूल: • पुढील तात्काळ पायरी म्हणून डोमिनियन स्थिती. • केंद्रातील पूर्ण जबाबदार सरकार. • प्रांतांना स्वायत्तता. • केंद्र आणि प्रांतांमधील शक्तीचे स्पष्ट विभाजन. • केंद्रात द्विसदनी विधानमंडळ. • कलकत्ता येथे सादरीकरणादरम्यान, मध्यवर्ती विधानसभेत मुस्लिमांसाठी एकूण जागांपैकी एक तृतीयांश जागा या पूर्वीच्या मागणीवरून जिना आणि एम.आर. जयकर यांच्यात हिंसक संघर्ष झाला. • मुस्लीम लीगचे नेते मोहम्मद अली जिना यांनी ते मुस्लिमांच्या हितासाठी हानिकारक मानले. • जिना यांनी मुस्लिमांची अखिल भारतीय परिषद बोलावली जिथे त्यांनी मुस्लिम लीगच्या मागणीनुसार 14 मुद्यांची यादी तयार केली. • पहिली गोलमेज परिषद: • 12 नोव्हेंबर 1930 रोजी लंडन येथे या परिषदेचे उद्घाटन किंग जॉर्ज पंचम यांनी केले. • ब्रिटनचे पंतप्रधान रामसे मॅकडोनाल्ड यांच्या अध्यक्षतेखाली ते होते. त्यामुळे विधान 1 योग्य आहे. • भारतातून, 58 राजकीय नेते आणि संस्थानांचे प्रतिनिधित्व करणारे 16 सदस्य या परिषदेत सहभागी झाले होते. • परिषदेत सहभागी झालेले भारतातील नेते: • हिंदू महासभा: बी.एस. मोंजी आणि एम.आर.जयकर. • शीख: सरदार उज्जल सिंग. • मुस्लिम लीग: मोहम्मद अली जिना, मोहम्मद शफी, आगा खान. • नैराश्यग्रस्त वर्ग: डॉ बीआर आंबेडकर, रेत्तमलाई श्रीनिवासन. • भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पहिल्या गोलमेज परिषदेत सहभागी झाली नाही. • भारताचे व्हाईसरॉय त्यावेळी आयर्विन होते. • ध्येय: • "फोडवा आणि राज्य करा" धोरणाद्वारे भारतीयांमध्ये फूट निर्माण करणे. • सायमन कमिशनच्या अहवालात नमूद केलेल्या घटनात्मक सुधारणांवर चर्चा करणे. • गांधी आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस यांच्या नेतृत्वाखाली भारतातील राष्ट्रवादाची वाढ शांत करण्यासाठी. • दुसरी गोलमेज परिषद (1931): • लंडन येथे आयोजित करण्यात आला होता. • त्यात गांधी आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस सहभागी झाले होते. • सहभागी: • ब्रिटिश पंतप्रधान जेम्स रॅमसे मॅकडोनाल्ड. • भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस: महात्मा गांधी, रंगास्वामी अय्यंगार, मदन मोहन मालवीय. • हिंदू: एम आर जयकर. • उदारमतवादी: तेज बहादूर सप्रू. • त्यामुळे विधान 3 योग्य आहे. • नैराश्यग्रस्त वर्ग: डॉ बी आर आंबेडकर. • मुस्लिम: मो. अली जिना, मुहम्मद इक्बाल इ. • महिला : सरोजिनी नायडू इ. • भारतीय महासंघाची रचना झाली. • फेडरल न्यायपालिकेच्या संरचनेची शिफारस केली आहे. • आर्थिक संसाधनांचे वितरण. • रामसे मॅकडोनाल्डने NWFP आणि सिंधच्या स्थापनेची घोषणा केली. • त्यामुळे विधान 2 अयोग्य आहे. • अल्पसंख्याक समुदायांसाठी स्वतंत्र मतदार प्रदान करून भारतातील अल्पसंख्याकांचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी ब्रिटिशांनी सांप्रदायिक पुरस्कार दिला. • अस्पृश्यांसाठी स्वतंत्र मतदार संघाच्या मुद्द्यावर गांधी आणि आंबेडकरांची मते भिन्न होती. • गांधी अस्पृश्यांना हिंदू समाजापासून वेगळे वागवण्याच्या विरोधात होते. • या प्रकरणाचा परिणाम 1932 च्या पूना करारात झाला. • तिसरी गोलमेज परिषद (1932): • सहभागी: • INC आणि मजूर पक्ष यात सहभागी झाले नाहीत. • तेज बहादूर सप्रू, बीआर आंबेडकर यांसारखे केवळ 46 प्रतिनिधी उपस्थित होते. • बीआर आंबेडकर हे एकमेव व्यक्ती होते जे तिन्ही परिषदांना उपस्थित होते. • सांप्रदायिक पुरस्कार (1932): • ब्रिटनचे पंतप्रधान रॅमसे मॅकडोनाल्ड यांनी सांप्रदायिक पुरस्काराची घोषणा केली. • या पुरस्काराची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये अशी: • मुस्लिम, शीख, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, तसेच उदासीन वर्गासाठी स्वतंत्र मतदार संघ. • 3 टक्के जागा महिलांसाठी राखीव होत्या. • प्रांतीय विधिमंडळात एकूण 71 जागा उदासीन वर्गासाठी राखीव होत्या. • गांधींनी तो नाकारला आणि या पुरस्काराविरोधात येरवडा कारागृहात आमरण उपोषण सुरू केले.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती महिला भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या अध्यक्षा नव्हत्या? 1. सरोजिनी नायडू 2. ॲनी बेझंट 3. नेली सेनगुप्ता 4. कमलादेवी चट्टोपाध्याय खालील पर्याय वापरून योग्य उत्तर निवडा.

History MPSC सराव प्रश्न

राजा राममोहन रॉय यांच्याबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या: I. त्यांच्या मनात पौर्वात्य पारंपरिक तत्त्वज्ञान पद्धतींबद्दल नितांत प्रेम आणि आदर होता. II. आपल्या देशवासियांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तसेच सर्व स्त्री-पुरुषांची मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक समतेचे तत्त्व स्वीकारावे, अशी त्यांची इच्छा होती. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक आहे/आहेत?

History MPSC सराव प्रश्न

सालबाईचा तह खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाला?

History MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात "पूर्ण स्वराज" चा ठराव मंजूर करण्यात आला?

History MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणत्या शासकाने जिटल म्हणून तांब्याची नाणी जारी केली होती?