History
Freedom to Partition (1939-1947)
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारत छोडो आंदोलनादरम्यान जवाहरलाल नेहरू कोणत्या तुरुंगात होते?
In which jail was Jawaharlal Nehru imprisoned during the Quit India Movement?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
अहमदनगर किल्ला
B
आग्रा तुरुंग
C
वाराणसी तुरुंग
D
गोरखपुर तुरुंग
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर अहमदनगर किल्ला आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारत छोडो आंदोलनादरम्यान ब्रिटिशांनी ऑपरेशन झिरो अवर सुरू केले होते.
• 9 ऑगस्ट 1942 रोजी काँग्रेसच्या सर्व ज्येष्ठ नेत्यांना अटक करण्यात आली.
• गांधीजींना पुण्यातील आगाखान पॅलेसमध्ये ठेवण्यात आले होते, तर इतर सदस्यांना अहमदनगर किल्ल्यात ठेवण्यात आले होते.
• जवाहरलाल नेहरूंना अहमदनगर किल्ल्यात कैद करण्यात आले होते.
• त्याचवेळी काँग्रेसला घटनाबाह्य संस्था घोषित करून तिच्यावर बंदी घालण्यात आली.
• चिट्टू पांडे यांच्या नेतृत्वाखाली बलिया येथे हंगामी सरकार स्थापन करण्यात आले.
• 16 ऑगस्ट 1942 रोजी बलिया तुरुंगावर हल्ला करून आंदोलकांनी नेत्यांची सुटका केली.
महत्त्वाची टीप:
• भारत छोडो आंदोलनाबद्दल :-
• 14 जुलै 1942 रोजी वर्धा येथील काँग्रेसच्या कार्यकारिणीने ब्रिटीश भारत छोडो आंदोलनाचा ठराव मंजूर केला आणि त्याची सार्वजनिक घोषणा होण्यापूर्वी 1 ऑगस्ट रोजी प्रयागराजमध्ये टिळक दिन साजरा करण्यात आला.
• 8 ऑगस्ट 1942 रोजी मुंबईतील गवालिया टँक मैदानावर अखिल भारतीय काँग्रेसची बैठक झाली आणि भारत छोडो आंदोलनाचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आला.
• भारतातील स्वातंत्र्य आणि लोकशाही प्रस्थापित करण्यासाठी भारतातील ब्रिटिश राजवट तात्काळ संपुष्टात आणणे अत्यंत आवश्यक झाले आहे, अशी घोषणा करण्यात आली.
• भारत छोडो आंदोलनाला 'ऑगस्ट क्रांती' असेही म्हणतात.
• भारतातून ब्रिटीश साम्राज्य संपवणे हे या आंदोलनाचे ध्येय होते.