MPSC Test Logo mpsctest.in
History The Great Revolt of 1857
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

1857 च्या स्वातंत्र्ययुद्धाच्या दरम्यान ब्रिटीश अत्याचारांविरुद्ध बंडखोरांनी खालीलपैकी कोणाला बंडाचे नेते म्हणून घोषित केले?

Who among the following was declared the leader of the rebellion by the rebels against British tyranny during the First War of Independence of 1857?

पर्याय (Options):
A

शहा आलम दुसरा

B

राणी लक्ष्मीबाई

C

बहादूर शाह जफर

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

नाना साहेब

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर बहादूर शाह जफर आहे. महत्वाचे मुद्दे • बहादूर शाह जफर, शेवटचा मुगल सम्राट, याला 1857 च्या स्वातंत्र्ययुद्धाच्या दरम्यान बंडाचा प्रतीकात्मक नेता घोषित केले गेले. त्याची भूमिका अधिक प्रतीकात्मक होती कारण बंडखोरांना त्याच्या नावाखाली एकत्र यायचे होते. • हा उठाव, सिपाही बंड म्हणूनही ओळखला जातो, हा ब्रिटीश वसाहतवादी राजवटीविरुद्ध मोठ्या प्रमाणावर झालेला उठाव होता, जो विविध सामाजिक-आर्थिक, राजकीय आणि धार्मिक तक्रारींमुळे सुरू झाला. • जरी बहादूर शाह जफर वृद्ध होते आणि त्यांच्यात सक्रियपणे बंडाचे नेतृत्व करण्याची शक्ती नव्हती, तरी शेवटचा मुगल सम्राट म्हणून त्यांच्या स्थानामुळे ते बंडखोरांसाठी एक unifying व्यक्तिमत्व बनले. म्हणून, त्यांना उठावाचे नेते घोषित करण्यात आले. • जफरची नेता म्हणून घोषणा ब्रिटीश साम्राज्यवादविरोधातील बंडाचे प्रतीक होती आणि मुगल साम्राज्याची प्रतिष्ठा पुनर्संचयित करण्याचे उद्दिष्ट होते. हा भारतीय सैन्याला एका समान ओळखीखाली एकत्र आणण्याचा प्रयत्न होता. • ब्रिटिशांनी अखेरीस बहादूर शाह जफरला पकडले, त्याला रंगून (सध्याचे यांगून, म्यानमार) येथे हद्दपार केले आणि बंड दडपले, ज्यामुळे भारतातील मुगल राजघराण्याचा अंत झाला. यामुळे भारतीय इतिहासात एक महत्त्वपूर्ण बदल झाला. अतिरिक्त माहिती • 1857 च्या बंडाचे इतर प्रमुख नेते: • राणी लक्ष्मीबाई: झाशीच्या राणीने ब्रिटीश सैन्याविरुद्ध शौर्याने लढा दिला आणि बंडाच्या दरम्यान प्रतिकाराचे प्रतीक बनली. • नाना साहेब: पेशवा बाजीराव दुसरा यांचे दत्तक पुत्र, यांनी कानपूरमध्ये बंडाचे नेतृत्व केले आणि बंडात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. • शहा आलम दुसरा: जरी ते थेट बंडात सहभागी झाले नसले तरी, ते एक मुगल सम्राट होते ज्यांचे शासन जफरच्या आधीचे होते. त्यांची 1857 मध्ये कोणतीही सक्रिय भूमिका नव्हती. • बंडाची प्रमुख कारणे: • सामाजिक आणि धार्मिक तक्रारी: ब्रिटीश कायदे आणि धोरणे जसे की सती प्रथा बंद करणे आणि पाश्चात्त्य शिक्षण सुरू केल्यामुळे भारतीयांमध्ये असंतोष निर्माण झाला. • आर्थिक शोषण: जास्त कर, जमीन महसूल धोरणे आणि पारंपरिक उद्योगांच्या नासामुळे मोठ्या प्रमाणावर गरिबी पसरली. • राजकीय कारणे: दत्तक वारसा नामंजूर करणे (Doctrine of Lapse) आणि भारतीय शासकांचा अनादर केल्यामुळे संस्थानिकांमध्ये असंतोष वाढला. • बंडाचे परिणाम: • बंडामुळे ईस्ट इंडिया कंपनीचे विघटन झाले आणि भारताचे प्रशासन ब्रिटीश राजघराण्याकडे हस्तांतरित झाले. • ब्रिटिश सरकारने भारतीयांना शांत करण्यासाठी धार्मिक सहिष्णुता आणि पारंपरिक प्रथांचे संरक्षण यांसारख्या सुधारणा सुरू केल्या. • या बंडाने भारतीयांमध्ये राष्ट्रवादाची आणि एकतेची भावना वाढवून भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीचा पाया घातला. महत्वाचे मुद्दे • 1857 च्या बंडाचे महत्त्व: • पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धाने ब्रिटीश वसाहतवादी राजवटीविरुद्ध पहिला मोठा प्रतिकार दर्शविला. • हे लष्करी बंड आणि नागरिकांमधील व्यापक असंतोषाची अभिव्यक्ती दोन्ही होते. • बंड दडपल्यामुळे ब्रिटीश प्रशासनात सुधारणा झाल्या, ज्यात कंपनी राजवटीचा अंत आणि थेट राजघराण्याचे नियंत्रण स्थापित झाले. • बहादूर शाह जफर यांचा वारसा: • त्यांच्या मर्यादित राजकीय भूमिके সত্ত্বেও, जफर यांना भारतीयांना ब्रिटीश अत्याचारांविरुद्ध एकत्र आणण्यात त्यांच्या प्रतीकात्मक महत्त्वाबद्दल स्मरण केले जाते. • त्यांच्या हद्दपारीने मुगल साम्राज्याचा अंत झाला आणि वसाहतवादी शोषणाची एक मार्मिक आठवण करून दिली.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती महिला भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या अध्यक्षा नव्हत्या? 1. सरोजिनी नायडू 2. ॲनी बेझंट 3. नेली सेनगुप्ता 4. कमलादेवी चट्टोपाध्याय खालील पर्याय वापरून योग्य उत्तर निवडा.

History MPSC सराव प्रश्न

राजा राममोहन रॉय यांच्याबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या: I. त्यांच्या मनात पौर्वात्य पारंपरिक तत्त्वज्ञान पद्धतींबद्दल नितांत प्रेम आणि आदर होता. II. आपल्या देशवासियांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तसेच सर्व स्त्री-पुरुषांची मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक समतेचे तत्त्व स्वीकारावे, अशी त्यांची इच्छा होती. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक आहे/आहेत?

History MPSC सराव प्रश्न

सालबाईचा तह खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाला?

History MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात "पूर्ण स्वराज" चा ठराव मंजूर करण्यात आला?

History MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणत्या शासकाने जिटल म्हणून तांब्याची नाणी जारी केली होती?