योग्य उत्तर आहे फक्त 2 आणि 3. • इ.स. 1756 मध्ये इंग्लंड आणि फ्रान्स यांच्यात युरोपमधील सात वर्षांच्या युद्धाला सुरुवात झाल्याने दक्षिण भारतातील इंग्रज-फ्रेंच संघर्षाच्या तिसर्‍या व निर्णायक फेरीसाठी संदर्भ जोडण्यात आला. • तिसर्‍या कर्नाटक युद्धाची सर्वात निर्णायक लढाई ही 1760 मधील वंदीवाशची लढाई होती. • कर्नाटक आणि हैदराबादमधील उत्तराधिकाराच्या वादाने दुसर्‍या कर्नाटक युद्धाचा संदर्भ दिला. • म्हणून विधान 1 योग्य नाही. • वांदीवाशच्या लढाईत इंग्रजांच्या जनरल अय्यर कूट याने काँट थॉमस आर्थर डी लाल्लीच्या अंतर्गत फ्रेंच सैन्याला पराभूत केले आणि बुसीला कैदी म्हणून घेतले. • फ्रेंचांनीही ब्रिटीशांना पांडिचेरी गमावली. • म्हणून विधान 2 योग्य आहे. • पॅरिसच्या शांतता तहाने (1763) फ्रेंचांना भारतातले त्यांचे कारखाने परत केले परंतु त्यांना तटबंदी करण्यास परवानगी दिली नाही. • तसेच, फ्रेंचांची भारतातील राजकीय ताकद संपुष्टात आली. • वांदीवश येथे झालेल्या विजयामुळे इंग्लिश ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतात युरोपियन प्रतिस्पर्धी उरले नव्हते. • म्हणून विधान 3 योग्य आहे. • तिसऱ्या कर्नाटक युद्धाच्या वेळी बंगालमधील चंद्रनगर, मसुलीपट्टनम आणि यानम येथील वसाहती इत्यादी ठिकाणी फ्रेंचांनी त्यांचे स्थान गमावले. • तथापि, 1763 मधील पॅरिसच्या तहाद्वारे, फ्रान्सने चंद्रनगरला आणखी तटबंदी करता येणार नाही या तरतुदीसह 1749 पूर्वी भारतात असलेले त्यांचे सर्व कारखाने आणि वसाहती परत मिळवल्या. • परंतु इंग्रज कंपनीच्या शक्तीच्या निरंतर विस्ताराने भारतातील सत्ता संतुलन आता निर्णायकपणे बदलले होते. • अखेर 1769 मध्ये फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनी निष्क्रिय झाली. • म्हणून पर्याय 2 हा योग्य आहे. • बक्सारची लढाई ही गंगा नदीवर वसलेल्या बक्सार येथे ब्रिटीश आणि भारतीय सैन्यांदरम्यान झालेली एक निर्णायक लढाई होती. • बंगालचा नवाब (गव्हर्नर) मीर कासीमला ब्रिटिश नियंत्रणाखालील आपला भूप्रदेश ताब्यात घ्यायचा होता. • त्याने शुजा-उद-दौला (अवधचा नवाब) आणि मुघल बादशाह शाह आलम II यांच्याशी युती केली. • प्लासीच्या लढाईबद्दलः • सहभागी पक्ष: • 23 जून 1757 रोजी बंगालचा नवाब, सिराज -उद दौला आणि त्याच्या फ्रेंच मित्रांवर ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीचा विजय झालेली प्लाझीची लढाई निर्णायक ठरली. • रॉबर्ट क्लाइव्हच्या नेतृत्वात ही लढाई लढली गेली. मीर जाफर अली खान, जो सिराज-उद-दौलाचा सरसेनापती होता, त्याला काढून टाकल्यामुळे ब्रिटीशांनी युद्ध जिंकले. • ठिकाण: त्यावेळची बंगालची राजधानी, कलकत्ताच्या सुमारे 150 किलोमीटर उत्तरेस आणि मुर्शिदाबादच्या दक्षिणेस, हुगळी नदीच्या काठावर, पलाशी (इंग्रजी आवृत्ती: प्लासी) या ठिकाणी युद्ध झाले. • कारणेः • बंगालच्या नवाबाने ब्रिटिशांना दिलेल्या व्यापार सुविधांचा मोठ्या प्रमाणात गैरवापर. • ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या कामगारांकडून कर आणि शुल्क न भरणे. • नवाबाच्या परवानगीशिवाय ब्रिटीशांनी कलकत्ता किल्ल्याला तटबंदी करणे. • प्रवर्तक घटक: • लढाई होण्याच्या एक वर्ष आधी सिराज-उद-दौला बंगालचा नवाब झाला होता. • त्याने इंग्रजांना त्यांच्या तटबंदीचा विस्तार थांबविण्याचे आदेश दिले. • रॉबर्ट क्लायव्ह याने नवाबच्या सैन्याचा सरसेनापती मीर जाफरला लाच दिली आणि त्याला बंगालचा नवाब बनवण्याचे आश्वासनही दिले. • युद्धाचे फलित: • युद्धामुळे कंपनीला बंगालचे नियंत्रण मिळविण्यास मदत झाली. • पुढच्या शंभर वर्षांत त्यांनी संपूर्ण भारतीय उपखंड आणि म्यानमार आणि अफगाणिस्तानचा ताबा मिळविला. • प्लासीच्या युद्धाचा परिणामः या लढाईने भारतीय उपखंडावर ब्रिटीशांच्या राजकीय वर्चस्वाची सुरुवात दर्शविली.