History
National movement (1885 - 1919)
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
तीनकाठिया पद्धतीनुसार, चंपारणच्या शेतकर्‍यांवर ____________ सह त्यांच्या जमिनीच्या प्रति गुंठा तीन काठे शेती करणे बंधनकारक होते.
As per the Tinkathia system, the farmers of Champaran were under the obligation to cultivate three Kathas per beegha of his land with ____________.
पर्याय (Options):
A
गहू
B
मका
C
तांदूळ
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
नीळ
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर नीळ आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• ब्रिटिश राजवटीत बिहारमधील चंपारण जिल्ह्यात तीनकाठिया पद्धत प्रचलित होती.
• वैयक्तिक शेतीसाठी भाड्याने मुक्त जमिनीच्या बदल्यात शेतकऱ्यांच्या जमिनीच्या काही भागावर नीळची सक्तीने लागवड करण्याची ही पद्धत होती.
• चंपारणच्या शेतकर्‍यांना त्यांच्या जमिनीच्या 3/20 व्या भागावर (म्हणजे प्रति गुंठा तीन काठे) नीळ पिकवायला भाग पाडले गेले होते ज्यांनी स्थानिक जमीनदारांकडून जमीन भाडेतत्त्वावर घेतली होती.
• नीळ हे ब्रिटिश कापड उद्योगाद्वारे निर्यातीसाठी घेतले जाणारे नगदी पीक होते.
• शेतकर्‍यांना नीळ शेती केलेल्या जमिनीवर अन्न पिके घेण्यास परवानगी नव्हती, ज्यामुळे त्यांना प्रचंड कष्ट करावे लागत आणि गरिबी होती.
पूरक माहिती:
• चंपारण सत्याग्रह म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या 1917 मध्ये चंपारणमध्ये सविनय कायदेभंगाच्या यशस्वी मोहिमेचे नेतृत्व करणाऱ्या महात्मा गांधींनी तीनकाठिया पद्धतीला विरोध केला होता.
• गांधींच्या नेतृत्वाखाली भारतातील हा पहिला सत्याग्रह होता आणि भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.