History
Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
1864 मध्ये मद्रास येथे खालीलपैकी कशाची स्थापना झाली होती?
Which of following was established in Madras in 1864?
पर्याय (Options):
A
आर्य महिला समाज
B
सिंह सभा समाज
C
ब्राह्मो समाज
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
वेद समाज
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
वेद समाज हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• केशवचंद्र सेन आणि के. श्रीधरलू नायडू यांनी वेद समाजाची स्थापना केली होती.
• 1864 साली मद्रास (चेन्नई) येथे याची स्थापना करण्यात आली होती.
• वेद समाजाने ब्राह्मो समाजाकडून प्रेरणा घेतली होती.
• जातीय भेद नष्ट करण्यासाठी आणि विधवा पुनर्विवाह व स्त्री शिक्षणास प्रोत्साहन देण्याचे कार्य या समाजाने केले होते.
• याच्या सदस्यांचा एकेश्वरावर विश्वास होता.
• त्यांनी सनातनी हिंदू धर्मातील अंधश्रद्धा आणि कर्मकांडाचा निषेध केला होता.
• वेद समाजाच्या सदस्यांची एक महत्त्वाची विचारधारा म्हणजे विवाह आणि अंत्यसंस्कार या नित्यक्रमाच्या बाबी, सर्व धार्मिक महत्त्व नसलेल्या निराधारांच्या संदर्भात होती.
पूरक माहिती:
• आर्य महिला समाज
• पंडिता रमाबाई यांनी 1882 साली आर्य महिला समाजाची स्थापना केली होती.
• ही एक सामाजिक सुधारणा संस्था होती, ज्याचा उद्देश भारतातील महिलांना शिक्षित व सशक्त करणे हा होता.
• समाजाने महिलांसाठी शाळा आणि आश्रमांची स्थापना केली आणि बालविवाह व विधवा पुनर्विवाहाच्या विरोधातही प्रचार केला होता.
• सिंह सभा समाज
• दयानंद सरस्वती यांनी 1873 मध्ये याची स्थापना केली होती.
• हिंदू धर्माचे पुनरुज्जीवन आणि शुद्धीकरण करण्याचा उद्देश असलेली ही एक हिंदू सुधारणा चळवळ होती.
• एकेश्वरवाद, वेदांचा अधिकार आणि सर्व मानवांची समानता यावर याने भर दिला होता.
• याने आर्य समाजाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
• ब्राह्मो समाज
• 1828 मध्ये राजा राम मोहन रॉय यांनी याची स्थापना केली होती.
• हिंदू धर्माचे आधुनिकीकरण करण्याच्या उद्देशाने स्थापित ही एक हिंदू सुधारणा चळवळ होती.
• याने मूर्तिपूजा नाकारली आणि एकेश्वरवादावर भर दिला.
• भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.