History
Rise of Indian Nationalism
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी महाराष्ट्रातील रयत शिक्षण संस्थेचे संस्थापक कोण होते?
Who among the following was the founder of the Rayat Shikshan Sanstha in Maharashtra?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
कर्मवीर भाऊराव पाटील
B
राजर्षी शाहू महाराज
C
धोंडो केशव कर्वे
D
गोपाळ गणेश आगरकर
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर कर्मवीर भाऊराव पाटील हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
रयत शिक्षण संस्था
• रयत शिक्षण संस्था ही एक भारतीय शैक्षणिक संस्था आहे.
• त्याची स्थापना कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी 1919 मध्ये केली होती.
• ज्या विद्यार्थ्यांना जात, धर्म, आर्थिक स्थितीमुळे पूर्वी संधी मिळाली नव्हती त्यांना शिक्षण देणे हा त्याचा उद्देश होता.
• संस्थेचे मुख्यालय महाराष्ट्र राज्यातील सातारा येथे आहे.
• "कमवा आणि शिका" संकल्पनेची पहिली शाळा, सातारा जिल्ह्यातील कराड तालुक्यातील काळे गावात कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी बळवंतराव गणपतराव देसाई यांच्या घरी सुरू केली होती.
• कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी संस्थेचे प्रतीक म्हणून ‘वटवृक्ष’ हे चित्र ठरवले होते.
• भारत सरकारने त्यांना 1959 मध्ये पद्मभूषण देऊन सन्मानित केले होते.
पूरक माहिती:
कर्मवीर भाऊराव पाटील
• पूर्ण नाव - भाऊराव पायगोंडा पाटील
• जन्म ठिकाण - कुंभोज जिल्हा - कोल्हापूर
• त्यांचा जन्म कोल्हापुरात झाला असून ते महाराष्ट्रातील एक सामाजिक कार्यकर्ते आणि शिक्षणतज्ज्ञ होते.
• ते जनशिक्षणाचे प्रखर पुरस्कर्ते होते.
• भाऊरावांनी त्यांच्या कमवा आणि शिका या तत्त्वाने, मागासलेल्या जाती आणि अल्प उत्पन्न गटांना शिक्षित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
• ते सत्यशोधक समाजाचेही एक भाग होते.
• महाराष्ट्रातील जनतेने त्यांना कर्मवीर (कृतींचा राजा) आणि भारत सरकारने 1959 मध्ये पद्मभूषण देऊन सन्मानित केले होते.
शैक्षणिक विचार
• आत्मनिर्भरतेतून शिक्षण
• शिक्षणाद्वारे स्वाभिमान आणि
• स्वाभिमानाद्वारे प्रतिष्ठा
• समाजाच्या उन्नतीसाठी शिक्षण
• सर्वांच्या एकत्र शिक्षणासाठी वसतिगृहाची गरज.