सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
पर्याय 1 योग्य आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• गुन्नर मिर्डल यांच्या मते, प्रादेशिक असमतोल दूर करून आणि शाश्वत विकास सुनिश्चित करून, सरकार आर्थिक विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावते.
• पर्याय (a) नुसार, सरकारने प्रतिसारक परिणाम निष्प्रभ करुन विस्तारक परिणाम प्रभावी करावा. हे मिर्डल यांच्या सिद्धांताशी जुळते.
• विस्तारक प्रभाव म्हणजे आर्थिक विकासाचे सकारात्मक परिणाम इतर प्रदेशांमध्ये पसरतात, तर प्रतिसारक परिणाम म्हणजे कमी विकसित प्रदेशांमध्ये नकारात्मक परिणाम किंवा मागे हटणे होय.
• पर्याय (a) मध्ये सरकारची जबाबदारी नकारात्मक प्रतिसारक परिणांना कमी करणे आणि विस्तारक परिणाम वाढवणे यावर भर देणे आहे, जे मिर्डल यांच्या दृष्टीकोनानुसार योग्य आहे.
पूरक माहिती:
• गुन्नर मिर्डल हे एक स्वीडिश अर्थतज्ज्ञ होते, ज्यांनी प्रादेशिक विकासात संचयी कारणांची संकल्पना मांडली होती.
• त्यांनी सरकारी हस्तक्षेपाशिवाय, विकसित आणि अविकसित प्रदेशांमधील असमानता वाढू शकते यावर भर दिला होता.
• सरकार पायाभूत सुविधा, शिक्षण आणि आरोग्यसेवा यांसारख्या धोरणांचा वापर करून विस्तारक प्रभाव वाढवू शकते आणि प्रतिसारक प्रभावांना निष्प्रभावी करू शकते.
• पर्याय (b), (c) आणि (d) हे मिर्डल यांच्या सिद्धांताशी जुळत नाहीत, त्यामुळे ते अयोग्य आहेत.
The correct answer is Option 1.
Explanation & Key Takeaways:
• According to Gunnar Myrdal, the government plays a vital role in economic development by addressing regional imbalances and ensuring sustainable growth.
• Option (a) states that the government should effect the spread effect by neutralizing the backward effect. This aligns with Myrdal's theory.
• Spread effect refers to the positive impacts of economic development spreading to other regions, while backward effect refers to the negative impacts or pullbacks in less-developed areas.
• Option (a) emphasizes the government's responsibility to mitigate negative backward effects and amplify the spread effect, which is correct according to Myrdal's perspective.
Related Concepts:
• Gunnar Myrdal was a Swedish economist who introduced the concept of cumulative causation in regional development.
• He emphasized that without government intervention, disparities between developed and underdeveloped regions might worsen.
• The government can use policies such as investment in infrastructure, education, and healthcare to enhance the spread effect while neutralizing backward effects.
• Options (b), (c), and (d) either contradict or do not fully align with Myrdal's theory, making them incorrect.