नागरी नियोजन आणि प्राचीन वारशाचे जतन हा उद्देश समोर ठेवून केंद्रीय गृह व नागरी खात्यांतर्गत कोणती योजना राबवली जात आहे?

पर्याय (Options):

स्मार्ट सिटी कार्यक्रम

स्वच्छ भारत मिशन

अटल मिशन

हृदय (HRIDAY) कार्यक्रम

अचूक उत्तर (Official Answer)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)

योग्य उत्तर हृदय (HRIDAY) कार्यक्रम हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: हेरिटेज सिटी डेव्हलपमेंट आणि ऑगमेंटेशन योजना (HRIDAY) योजना • जानेवारी 2015 मध्ये सुरू केलेल्या HRIDAY अंतर्गत, 12 निश्चितकेलेल्या शहरांमध्ये 500 कोटी रुपये खर्चून वारसास्थळ-संबंधित पायाभूत सुविधांचा विकास केला जात आहे. • उद्दिष्ट: • देशाच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे जतन आणि पुनरुज्जीवन करणे हे याचे उद्दिष्ट आहे. • ही केंद्रीय क्षेत्राची योजना आहे, जिथे 100% निधी भारत सरकार प्रदान करेल. • मंत्रालय/विभाग: शहरी विकास मंत्रालय पूरक माहिती: स्मार्ट सिटी कार्यक्रम • भारत सरकारने 2015 मध्ये स्मार्ट सिटी कार्यक्रम सुरू केला होता. • या कार्यक्रमांतर्गत प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी शहरांना पाच वर्षांचा कालावधी देण्यात आला होता, स्मार्ट शहरांचा पहिला संच 2021 मध्ये पूर्ण होण्याची अपेक्षा होती, • उद्दिष्ट: शहरातील कार्याचे एकात्मीकरण करणे, दुर्मिळ संसाधनांचा अधिक कार्यक्षमतेने वापर करणे आणि नागरिकांचे जीवनमान सुधारणे. • गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाच्या अंतर्गत हा एक अभिनव उपक्रम आहे. त्यामुळे पर्याय 1 योग्य आहे. • ही एक केंद्र पुरस्कृत योजना आहे. • स्मार्ट सिटीचे चार आधारस्तंभ असावेत अशी संकल्पना आहे. • सामाजिक पायाभूत सुविधा. • भौतिक पायाभूत सुविधा. • संस्थात्मक पायाभूत सुविधा (शासन समाविष्ट). • आर्थिक पायाभूत सुविधा. स्वच्छ भारत मिशन • स्वच्छ भारत मिशन हे 2019 पर्यंत स्वच्छ भारत निर्माण करण्याचा ध्यास • भारत सरकारने 2 ऑक्टोबर 2014 रोजी स्वच्छ भारत मिशन सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. • या अभियानात सर्व ग्रामीण आणि शहरी भागांचा समावेश असेल. • हे मिशन शहरी भागात शहरी विकास मंत्रालय आणि ग्रामीण भागात पेयजल आणि स्वच्छता मंत्रालयाद्वारे राबविण्यात येईल. अटल इनोव्हेशन मिशन (AIM) • निती आयोगाने सुरू केलेला, AIM हा देशातील नवक्लृप्‍ती आणि उद्योजकतेच्या संस्कृतीला चालना देण्यासाठी भारत सरकारचा प्रमुख उपक्रम आहे. • उद्दिष्टे: • अर्थव्यवस्थेच्या विविध क्षेत्रांमध्ये नवक्लृप्‍तीला चालना देण्यासाठी नवीन कार्यक्रम आणि धोरणे विकसित करणे, • विविध भागधारकांना व्यासपीठ आणि सहयोगाच्या संधी उपलब्ध करून देणे. • जागरूकता निर्माण करणे आणि देशाच्या नवक्लृप्‍ती व्यवस्थेवर देखरेख ठेवण्यासाठी एक छत्री रचना तयार करणे.

The correct answer is HRIDAY Programme. Explanation & Key Takeaways: Heritage City Development and Augmentation Yojana(HRIDAY) scheme • Under HRIDAY launched in January 2015, heritage-related infrastructure development is being taken up in 12 identified cities at a total cost of Rs. 500 cr. • Aim: • It aims to preserve and rejuvenate the rich cultural heritage of the country. • It is a central sector scheme, where 100% of funding will be provided by the Government of India. • Ministry/Department: Ministry of Urban Development Related Concepts: Smart Cities mission: • The government of India launched the smart cities mission in 2015. • The cities were given five years to complete the projects under the mission, with the first set of Smart Cities expected to complete in 2021. • Objective: to integrate city functions, utilize scarce resources more efficiently, and improve the quality of life of citizens. • It is an innovative initiative under the Ministry of Housing and Urban Affairs. Hence option 1 is correct. • It is a Centrally Sponsored Scheme. • The smart city is envisaged to have four pillars: • Social Infrastructure. • Physical Infrastructure. • Institutional Infrastructure (including Governance). • Economic Infrastructure. Swachh Bharat Mission • Swachh Bharat Mission is a massive mass movement that seeks to create a Clean India by 2019. • The Indian government has decided to launch the swachh Bharat mission on October 2, 2014. • The mission will cover all rural and urban areas. • The urban component of the mission will be implemented by the Ministry of Urban Development, and the rural component by the Ministry of Drinking Water and Sanitation. Atal Innovation Mission (AIM) • Launched by NITI aayog, AIM is the Government of India’s flagship initiative to promote a culture of innovation and entrepreneurship in the country. • Objectives: • To develop new programs and policies for fostering innovation in different sectors of the economy, • To provide platform and collaboration opportunities for different stakeholders, • To create awareness and create an umbrella structure to oversee the innovation ecosystem of the country.

स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):

Solution Diagram

The government of India's Ministry of Housing and urban affairs is implementing which scheme for urban planning and heritage conservation?

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):