सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर वरील पैकी सर्व आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भाडेदारी सुधारणा
• भारतात, राज्य सरकारांनी जमीन मालक आणि (श्रेष्ठ किंवा निकृष्ट) भाडेदारांच्या संरक्षणासाठी कायदे केले आहेत, एकत्रितपणे त्यांना भाडेदारी सुधारणा म्हणतात.
• सुधारणांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
• भाडेपट्टीवर जमीनमालकाचा हक्क.
• कमाल मर्यादेसह वैयक्तिक लागवडीसाठी जमीन मालकाचा अधिकार, उदाहरणार्थ महाराष्ट्रामध्ये भाड्याने दिलेली जमीन ही 50% पेक्षा जास्त नाही.
• भाडेकरूंचा निष्कासन आणि जास्त भाड्याच्या मागणी विरोधातिल हक्क.
• भाडेकरूंना कालावधीचे संरक्षण.
• भाडेकरू शेतकऱ्यांना भाड्याची सुरक्षा देखील प्रदान करण्यात आली आहे.
महत्त्वाची टीप:
• स्वातंत्र्य मिळण्यापूर्वी, देशात तीन मोठ्या प्रकारच्या भू-धारणा कार्यप्रणाली अस्तित्त्वात आल्या:
• जमीनदारी पद्धत:
• 1793 मध्ये लॉर्ड कॉर्नवॉलिस यांच्याद्वारे
• पश्चिम बंगाल, बिहार, ओडिशा, उत्तर प्रदेश, आंध्र प्रदेश आणि मध्य प्रदेश मध्ये.
• महालवारी पद्धत:
• लॉर्ड विल्यम बेंटिक यांच्याद्वारे
• आग्रा आणि अवधमध्ये नंतर मध्य प्रदेश आणि पंजाबमध्ये वाढविण्यात आली.
• रयतवारी पद्धत:
• सर थॉमस मुनरो यांच्याद्वारे
• तामिळनाडू मध्ये सर्वप्रथम सुरुवात
• नंतर ती महाराष्ट्र, बेरार, पूर्व पंजाब, कुर्ग आणि आसामपर्यंत वाढविण्यात आली.
• या पद्धतींमध्ये मूलभूत फरक म्हणजे जमीन महसूल देण्याच्या पद्धतीशी संबंधित.
पूरक माहिती:
• 2019 चा मॉडेल भाडेदारी नियमन:
• बेघर कुटुंबांना शहरी भागात राहण्याची सोय करणे.
• विशेषत: मुंबईसारख्या शहरात प्रवासी कामगारांसाठी.
The correct answer is All of the above.
Explanation & Key Takeaways:
• Tenancy reforms:
• In India, State governments have passed laws to protect the landowners and (superior or inferior) tenants, collectively these are called tenancy reform acts.
• Reforms include:
• Landowner’s right to lease.
• Landowner’s right to Personal Cultivation with the ceiling, for example in Maharastra not more than 50% of the leased land.
• Tenant’s right against the eviction & high rent demand.
• Tenure security to tenant.
• Tenant farmer has also provided rent security.
Important Notes:
• Before independence, there were three major types of land tenure systems present in the country:
• The Zamindari System:
• By Lord Cornwallis in 1793
• In West Bengal, Bihar, Odisha, UP, Andhra Pradesh, and Madhya Pradesh.
• The Mahalwari System:
• By Lord William Bentick.
• In Agra and Awadh and was later extended to Madhya Pradesh and Punjab.
• The Ryotwari System:
• By Sir Thomas Munro
• First introduced in Tamil Nadu.
• It was later extended to Maharashtra, Berar, East Punjab, Coorg, and Assam.
• The basic difference in these systems was regarding the mode of payment of land revenue.
Related Concepts:
• Model tenancy Act of 2019:
• To provide homeless families housing facilities in the urban area.
• Especially for migrant workers in cities like Mumbai.