Geography
Geomorphology
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
पृथ्वीच्या अंतरंगाविषयी खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?
Which of the following statements is correct about the interior of the Earth ?
पर्याय (Options):
A
तापमान वाढत्या खोलीसह कमी होते.
B
दाब वाढत्या खोलीसह कमी होतो.
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
तापमान वाढत्या खोलीसह वाढते.
D
दाब वेगवेगळ्या खोलीसह स्थिर राहतो.
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
बरोबर उत्तर तापमान वाढत्या खोलीसह वाढते हे आहे.
• तापमानाची भिन्नता:
• पृथ्वीच्या आत खोलीसह तापमानात वाढ होत जाते.
• परंतु पृष्ठभागाच्या खाली तापमानात वाढ होण्याचे प्रमाण केंद्राच्या दिशेने कमी होत जाते.
• वरील 100 किमी दरम्यान, तापमान वृद्धीचा दर प्रति किमी 12°C दराने असते.
• पुढील 300 किमी दरम्यान, वृद्धीचा दर प्रति किमी 12°C दराने असते परंतु त्या खाली प्रति किमी फक्त 10°C असते.
• दाब भिन्नता:
• खडकांच्या अत्याधिक वजनामुळे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरून देखील केंद्रभागी दाब वाढतो.
• पृथ्वीच्या मध्यभागी दिशेने दाब वाढणे आणि अवजड पदार्थांची उपस्थिती यामुळे पृथ्वीच्या थरांची घनता देखील वाढत आहे.
• रासायनिकदृष्ट्या पृथ्वीचे अंतरंग तीन समकेंद्रित थरांमध्ये विभागले गेले आहे.
• सर्वात बाह्य थर हा भूकवच आहे जो प्रकृतीने घन आहे.
• भूकवचाचे मुख्य घटक सिलिका (Si) आणि अ‍ॅल्युमिनियम (Al) - (SiAl-सियाल) आहेत.
• भूकवचाखाली दुसरा थर हा प्रावरणाचा आहे.
• हा मुख्यत: सिलिका (Si) आणि मॅग्नेशियम (Mg) - (SiMa-सायमा) चे बनलेला आहे.
• प्रावरणच्या वरच्या भागाला दुर्बलावरण म्हणजेच अ‍ॅस्थेनोस्फीयर म्हणतात.
• ज्वालामुखीय उद्रेक क्रियेदरम्यान तो शिलारसाचा म्हणजेच मॅग्माचा मुख्य स्त्रोत आहे.
• भूकवच आणि प्रावरणाच्या वरच्या भागाला शिलावरण म्हणजेच लिथोस्फियर म्हणतात.
• पृथ्वीच्या सर्वात आतल्या थरास अंतर्गाभा म्हणतात.