ओझोनच्या संदर्भात कोणती विधाने सत्य आहेत? अ. ओझोनला पृथ्वीचे संरक्षण कवच म्हणतात. ब. १९८५ मध्ये हे स्पष्ट झाले की ओझोन थराला छिद्रे आहेत. C. ^(१६) सप्टेंबर हा दिवस जागतिक ओझोन दिन म्हणून साजरा केला जातो. ड. १९८९ मध्ये ओझोनच्या ऱ्हासासाठी जबाबदार असलेल्या रसायनांचा वापर करण्यास बंदी घालण्यात आली.

पर्याय (Options):

फक्त अ, ब आणि क

फक्त ब, क आणि ड

फक्त अ, क आणि ड

वरील सर्व

अचूक उत्तर (Official Answer)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)

📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • ओझोनचा थर • ओझोन थर हा स्थितांबरचा एक थर, पृथ्वीच्या वातावरणाचा दुसरा थर आहे. स्थितांबर हे आपल्या ग्रहाला चिकटून राहिलेल्या संरक्षणात्मक वायूंचे वस्तुमान आहे. म्हणून विधान A योग्य आहे. • 1985 पर्यंत, अंटार्क्टिकाच्या हॅली बे संशोधन केंद्रावरील ओझोन थराने मागील दशकांच्या तुलनेत तिची जाडी एक तृतीयांश गमावली होती. • शँक्लिन आणि सहकारी जो फरमन आणि ब्रायन गार्डिनर यांनी पुढील वर्षी त्यांचे निष्कर्ष प्रकाशित केले, ज्यात एरोसोल आणि कूलिंग उपकरणांमध्ये वापरल्या जाणार्‍या क्लोरोफ्लुरोकार्बन्स (CFCs) नावाच्या मानवनिर्मित संयुगाची लिंक सुचवली. • त्यांचा शोध, अंटार्क्टिकावरील ओझोन थर पातळ होण्याला ओझोन छिद्र म्हणून ओळखले गेले. म्हणून विधान B योग्य आहे. • 1994 मध्ये, यूएन महासभेने 16 सप्टेंबर हा ओझोन थर जतन करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय दिवस घोषित केला, 1987 मध्ये, ओझोन थर कमी करणाऱ्या पदार्थांवरील मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉलवर स्वाक्षरी केल्याच्या तारखेच्या स्मरणार्थ. प्रोटोकॉलवर स्वाक्षरी केल्यानंतर 30 वर्षांनंतर ओझोन थरातील छिद्र बंद झाल्याचे दिसून आले. म्हणून विधान C योग्य आहे. • 1989 मध्ये बंदी घालण्यात आलेली ओझोन कमी करणारी रसायने म्हणजे क्लोरोफ्लोरोकार्बन्स (CFCs), हॅलोन्स आणि इतर ओझोन कमी करणारी रसायने. ही रसायने रेफ्रिजरंट्स, सॉल्व्हेंट्स, प्रोपेलेंट्स आणि फोम-ब्लोइंग घटकांमध्ये वापरली जातात. • या रसायनांचे उत्पादन आणि वापर नियंत्रित करण्यासाठी मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉल 1987 मध्ये स्वीकारण्यात आला. • हे विधान अस्पष्ट आहे आणि त्यात टंकलेखातील त्रुटी असल्याचे दिसते. जर 1989 मध्ये ओझोन कमी होण्यास कारणीभूत रसायने वापरण्यास बंदी घालण्यात आली असेल, तर हे विधान खरे ठरेल. • मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉल, ज्याचा आधी उल्लेख केला गेला आहे, क्लोरोफ्लोरोकार्बन्स (CFCs) आणि हॅलोन्ससह अनेक ओझोन-कमी करणारे पदार्थ टप्प्याटप्प्याने बाहेर पडले. • ही रसायने विविध उद्योगांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरली जात होती, परंतु त्यांचे उत्पादन आणि वापर हळूहळू कमी केला गेला आणि शेवटी ओझोन थराच्या संरक्षणासाठी बंदी घातली गेली. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'वरील सर्व'. Environmental pollutionमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Environmental pollution ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'वरील सर्व' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('फक्त अ, ब आणि क') आणि पर्याय 4 ('वरील सर्व') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त अ, ब आणि क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त ब, क आणि ड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे ठरते. • पर्याय 3 ('फक्त अ, क आणि ड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('वरील सर्व') निश्चित होते.

📌 Detailed Analysis & Key Provisions: • Ozone Layer • The ozone layer is one layer of the stratosphere, the second layer of Earth’s atmosphere. The stratosphere is the mass of protective gases clinging to our planet. Hence statement a is correct. • By 1985, the ozone layer over Antarctica's Halley Bay research station had lost one-third of its thickness compared to previous decades. • Shanklin and colleagues Joe Farman and Brian Gardiner published their findings the following year, suggesting a link to a human-made compound called chlorofluorocarbons (CFCs), used in aerosols and cooling devices. • Their discovery, the thinning of the ozone layer over Antarctica, came to be known as the ozone hole. Hence statement b is correct. • In 1994, the UN General Assembly proclaimed 16 September the International Day for the Preservation of the Ozone Layer, commemorating the date of the signing, in 1987, of the Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer. The closure of the hole in the ozone layer was observed 30 years after the protocol was signed. Hence Statement c is correct. • The chemicals responsible for ozone depletion that were banned in 1989 are chlorofluorocarbons (CFCs), halons, and other ozone-depleting chemicals. These chemicals are used in refrigerants, solvents, propellants, and foam-blowing agents. • The Montreal Protocol was adopted in 1987 to regulate the production and use of these chemicals. • This statement is unclear and appears to have a typographical error. If the intended meaning is that in 1989, chemicals responsible for ozone depletion were banned from utilization, then the statement would be true. • The Montreal Protocol, mentioned earlier, led to the phasing out of several ozone-depleting substances, including chlorofluorocarbons (CFCs) and halons, among others. • These chemicals were widely used in various industries, but their production and use were gradually reduced and eventually banned to protect the ozone layer. 💡 Memory Booster / Shortcut Trick: • Key Fact Anchor: Focus on 'All the above' as the core identifier for Environmental pollution. 🗺️ Memory Map / Concept Flow: • Concept Flow: Environmental pollution ➔ Core Anchor ➔ 'All the above' ➔ Commission-Standard Exam Association. ⚠️ Exam Trap: • Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Only A, B and C') with Option 4 ('All the above'). Distinguish the exact context before marking. 🎯 Option Elimination: • 🎯 Option Elimination Strategy: • Option 1 ('Only A, B and C'): Incorrect. As per official verified records, 'All the above' is the valid fact. • Option 2 ('Only B, C and D'): Incorrect. As per official verified records, 'All the above' is the valid fact. • Option 3 ('Only A, C and D'): Incorrect. As per official verified records, 'All the above' is the valid fact. • Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('All the above').

परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('फक्त अ, ब आणि क') आणि पर्याय 4 ('वरील सर्व') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'वरील सर्व'. Environmental pollutionमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त अ, ब आणि क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फक्त ब, क आणि ड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे ठरते. • पर्याय 3 ('फक्त अ, क आणि ड'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('वरील सर्व') निश्चित होते.

In relation to Ozone which statements are true? A Ozone is called protection shield of the Earth B. In 1985 it was clear that Ozone layer has holes C. 16^(th) September is celebrated as World Ozone Day D. In 1989 chemicals responsible for Ozone depletion are banned to utilize.

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):