Geography
Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
महाराष्ट्रातील खालील जिल्हे आणि त्यांच्या शहरी लोकसंख्येची टक्केवारी जुळवा. जनगणना 2011. +--------+--------------------+---------+-------+ | जिल्हे | शहरी लोकसंख्या (%) | | | +--------+--------------------+---------+-------+ | (अ) | अहिल्यानगर | ( i ) | 25.47 | | (ब) | यवतमाळ | (ii) | 18.98 | | (क) | सातारा | ( iii ) | 21.59 | | (ड) | लातूर | (iv) | 20.10 | +--------+--------------------+---------+-------+
Match the following districts of Maharashtra and its percentage of Urban population as per the Census 2011. +-----------+----------------------+-------+-------+ | Districts | Urban Population (%) | | | +-----------+----------------------+-------+-------+ | (a) | Ahilyanagar | (i) | 25.47 | | (b) | Yavatmal | (ii) | 18.98 | | (c) | Satara | (iii) | 21.59 | | (d) | Latur | (iv) | 20.10 | +-----------+----------------------+-------+-------+
पर्याय (Options):
A
a - ii, b - i, c - iv, d - iii
B
a - i, b - ii, c - iii, d - iv
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
a - iv, b - iii, c - ii, d - i
D
a - iii, b - iv, c - i, d - ii
E
वगळा
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर 1) अ - ii, ब - i, क - iv, ड - iii आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• अहिल्यानगर: हे शहरी लोकसंख्येच्या 20.10% टक्केवारीशी जुळते. ही कमी टक्केवारी दर्शवते की अहिल्यानगर हे प्रामुख्याने ग्रामीण भागात आहे आणि मर्यादित शहरीकरण आहे.
• यवतमाळ: शहरी लोकसंख्येचे प्रमाण 21.59% आहे, याचा अर्थ यवतमाळमध्ये शहरीकरणाचे प्रमाण मध्यम आहे. अहिल्यानगरच्या तुलनेत येथे जास्त शहरीकरण झाले आहे.
• सातारा: 18.98% शहरी लोकसंख्येच्या टक्केवारीशी जुळणारे, सातारा ग्रामीण आणि शहरी वैशिष्ट्यांचे मिश्रण दर्शविते, ज्याच्या लोकसंख्येचा एक महत्त्वाचा भाग शहरी भागात राहतो.
• लातूर: 25.47% शहरी लोकसंख्येसह, लातूर शहरी-ग्रामीण वितरणात संतुलित आहे, ज्यामध्ये शहरी भागातील विकासावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
पूरक माहिती:
• महाराष्ट्रातील शहरीकरण:
• महाराष्ट्र हे भारतातील सर्वात जास्त शहरीकरण झालेल्या राज्यांपैकी एक आहे, मुंबई आणि पुणे सारखी शहरे शहरी लोकसंख्येत लक्षणीय योगदान देतात.
• जिल्ह्यांमध्ये शहरीकरणाचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या बदलते, मुंबईसारख्या काही जिल्ह्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात शहरीकरण झाले आहे तर अहिल्यानगरसारख्या काही जिल्ह्यांमध्ये प्रामुख्याने ग्रामीण लोकसंख्या आहे.
• 2011 च्या जनगणनेची माहिती:
• 2011 च्या जनगणनेतून भारतातील जिल्ह्यांच्या शहरी आणि ग्रामीण लोकसंख्येच्या वितरणाबद्दल महत्त्वपूर्ण माहिती मिळते.
• हे शहरीकरणाची पातळी समजून घेण्यास मदत करते, जी पायाभूत सुविधांचे नियोजन, संसाधन वाटप आणि प्रशासनासाठी आवश्यक आहे.
• जिल्ह्याची वैशिष्ट्ये:
• अहिल्यानगर: प्रामुख्याने ग्रामीण भाग जिथे शेती हा मुख्य व्यवसाय आहे.
• यवतमाळ: कापूस उत्पादनासाठी ओळखले जाणारे, लहान शहरे आणि व्यापारी केंद्रे असल्यामुळे येथे मध्यम शहरीकरण झाले आहे.
• सातारा: ग्रामीण आणि शहरी वैशिष्ट्यांचे मिश्रण, वारसा आणि पर्यटनावर लक्ष केंद्रित करून.
• लातूर: शिक्षण, व्यापार आणि शेतीवर लक्ष केंद्रित करणारी शहरी केंद्रे असलेला विकसनशील जिल्हा.
महत्त्वाची टीप:
• जनगणनेच्या डेटाचा वापर: 2011 च्या जनगणनेतील डेटा राज्य आणि केंद्रीय पातळीवर शहरी नियोजन, विकास योजना आणि धोरण ठरवण्यासाठी महत्त्वाचा आहे.
• शहरी-ग्रामीण विभागणी: शहरी लोकसंख्येची टक्केवारी जिल्ह्याच्या सामाजिक-आर्थिक विकासाची पातळी आणि शेती किंवा औद्योगिकीकरणावर अवलंबून असल्याचे दर्शवते.
• भविष्यातील ट्रेंड: शहरांमध्ये वाढत्या स्थलांतर, पायाभूत सुविधांचा विकास आणि औद्योगिक वाढीसह महाराष्ट्रातील शहरीकरणाचा ट्रेंड वाढण्याची अपेक्षा आहे.