Geography
Indian Flora & Fauna
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
'इंडिया स्टेट ऑफ फॉरेस्ट रिपोर्ट - 2021' नुसार खालीलपैकी कोणत्या राज्याने गेल्या दोन वर्षात वनक्षेत्रात सर्वाधिक वाढ नोंदवली आहे?
As per the 'India State of Forest Report - 2021' which of the following States has registered maximum increase in the forest cover during the last two years?
पर्याय (Options):
A
केरळ
B
आसाम
C
अरुणाचल प्रदेश
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
आंध्र प्रदेश
E
वगळा
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर आंध्र प्रदेश आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• पर्यावरण, वने आणि हवामान बदल मंत्री यांनी भारतीय वन सर्वेक्षण (FSI) द्वारे तयार केलेला ‘इंडिया स्टेट ऑफ फॉरेस्ट रिपोर्ट 2021’ जारी केला आहे, ज्यात देशातील वन आणि वृक्षसंपत्तीचे मूल्यांकन करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.
ISFR 2021 चे प्रमुख निष्कर्ष:
• अहवालानुसार, भारताचे एकूण जंगल आणि वृक्षाच्छादन आता 80.9 दशलक्ष हेक्टरमध्ये विस्तारित आहे, जे देशाच्या भौगोलिक क्षेत्राच्या 24.62% आहे.
• 2019 च्या अहवालाच्या तुलनेत देशातील एकूण वृक्ष-वने आच्छादनामध्ये 1,540 चौरस किलोमीटर वनाच्छादन आणि 721 चौरस किलोमीटर वृक्षाच्छादनाचा समावेश आहे.
• आंध्र प्रदेश (647 चौ. किमी), तेलंगणा (632 चौ. किमी), ओडिशा (537 चौरस किमी), कर्नाटक (155 चौरस किमी), आणि झारखंड (110 चौरस किमी) ही वनाच्छादन वाढीच्या बाबतीत आघाडीची पाच राज्ये आहेत. म्हणून पर्याय 2 हे योग्य उत्तर आहे.
• जंगलाच्या आच्छादनात वाढ किंवा जंगल छत घनतेत सुधारणा हे चांगले संवर्धन उपाय, संरक्षण, वनीकरण उपक्रम, वृक्षारोपण मोहीम आणि कृषी वनीकरण यांना कारणीभूत ठरू शकते.
• क्षेत्रफळानुसार, मध्य प्रदेशात देशातील सर्वाधिक वनक्षेत्र आहे, त्यानंतर अरुणाचल प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा आणि महाराष्ट्राचा क्रमांक आहे.
• अहवालात असेही जोडण्यात आले आहे की ईशान्येकडील राज्यांनी सकारात्मक परिणाम दाखवले नाहीत कारण सध्याच्या मूल्यांकनात या प्रदेशात 1,020 चौरस किमीपर्यंत जंगलाचे आच्छादन कमी झाले आहे.
• अरुणाचल प्रदेशने सर्वाधिक 257 चौरस किमीचे वनक्षेत्र गमावले, त्यानंतर मणिपूरने 249 चौरस किमी, नागालँडने 235 चौरस किमी, मिझोरामने 186 चौरस किमी आणि मेघालयाने 73 चौरस किमीचे वनक्षेत्र गमावले.
• कान्हा ते नवेगाव-नागझिरा-ताडोबा-इंद्रावती कॉरिडॉरमध्ये 857.65 चौरस किमीचा समावेश असलेल्या ‘अति घनदाट जंगल’ अंतर्गत सर्वाधिक क्षेत्रफळ आहे.
• देशातील सर्वाधिक वनक्षेत्र मध्य प्रदेशात आहे, त्यानंतर अरुणाचल प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा आणि महाराष्ट्राचा क्रमांक आहे.
• खारफुटीमध्ये 17 चौरस किमीची वाढ झाली आहे. भारताचे एकूण खारफुटीचे आच्छादन आता 4,992 चौरस किमी आहे.
• 35.46% वनाच्छादित जंगलात आग लागण्याची शक्यता आहे. यापैकी 2.81% अतिप्रवण, 7.85% अतिप्रवण आणि 11.51% अतिप्रवण आहेत.
• बांबूची जंगले 2019 मध्ये 13,882 दशलक्ष कलम (खोड) वरून 2021 मध्ये 53,336 दशलक्ष कलमपर्यंत वाढली आहेत.