MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Environmental pollution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आम्ल वर्षा वातावरणातील कोणत्या दोन वायूंच्या उपस्थितीमुळे होते?

Acid rain is mainly caused due to the presence of which two gases in the atmosphere?

पर्याय (Options):
A

ऑक्सिजन आणि हायड्रोजन

B

कार्बन डायऑक्साइड आणि कार्बन मोनोऑक्साइड

C

नायट्रोजन आणि मिथेन

D

सल्फर डायऑक्साइड आणि नायट्रोजन ऑक्साईड

अचूक उत्तर (Official Answer)
E

वगळा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर सल्फर डायऑक्साइड आणि नायट्रोजन ऑक्साईड आहे. महत्वाचे मुद्दे • आम्ल वर्षा मुख्यतः वातावरणातील सल्फर डायऑक्साइड (SO₂) आणि नायट्रोजन ऑक्साईड (NOₓ) यांच्यामुळे होते. हे वायू पाणी, ऑक्सिजन आणि इतर रसायनांशी प्रतिक्रिया करून सल्फ्यूरिक ऍसिड (H₂SO₄) आणि नायट्रिक ऍसिड (HNO₃) सारखे आम्लीय संयुगे तयार करतात. • हे आम्लीय संयुगे पावसाच्या पाण्यात मिसळतात आणि आम्ल वर्षाच्या रूपात पृथ्वीवर पडतात. या घटनेमुळे परिसंस्थेवर, इमारतींवर आणि मानवी आरोग्यावर लक्षणीय परिणाम होतो. • सल्फर डायऑक्साइड प्रामुख्याने वीज प्रकल्प आणि औद्योगिक सुविधांमध्ये कोळसा आणि तेल यांसारख्या जीवाश्म इंधनांच्या ज्वलनातून बाहेर पडतो. • नायट्रोजन ऑक्साईड मुख्यतः वाहने, औद्योगिक प्रक्रिया आणि वीज निर्मितीमधून उत्सर्जित होतात. • आम्ल वर्षा हानिकारक आहे कारण ती जलाशयांचे आम्लीकरण करते, जंगलांचे नुकसान करते, इमारती आणि स्मारकांचे क्षरण करते आणि मातीतील पोषक तत्वे कमी करते. अतिरिक्त माहिती • सल्फर डायऑक्साइड आणि नायट्रोजन ऑक्साईडचे स्रोत: • सल्फर डायऑक्साइड: उत्सर्जन मोठ्या प्रमाणात जीवाश्म इंधन (कोळसा आणि तेल) जाळणे, स्मेल्टिंगसारख्या औद्योगिक प्रक्रिया आणि ज्वालामुखीच्या उद्रेकांसारख्या नैसर्गिक स्त्रोतांकडून होते. • नायट्रोजन ऑक्साईड: उत्सर्जन वाहन उत्सर्जन, औद्योगिक प्रक्रिया आणि वीज प्रकल्पांमधून होते. नैसर्गिक स्त्रोतांमध्ये वीज आणि मातीतील सूक्ष्मजंतू प्रक्रिया यांचा समावेश होतो. • आम्ल वर्षाचे परिणाम: • आम्ल वर्षा तलाव आणि नद्यांचे pH कमी करते, ज्यामुळे तेथील जलीय जीवन जगण्यास अयोग्य होते. • ते मातीतील आवश्यक पोषक तत्वे शोषून वनस्पतींना कमकुवत करते आणि वनस्पतींचे नुकसान करते. • भारतातील ताजमहालसारख्या ऐतिहासिक स्मारके आणि इमारतींचे ते क्षरण करते. • आम्ल वर्षा मानवी आरोग्यावर हानिकारक परिणाम करू शकते, कारण सूक्ष्म आम्लीय कणांच्या श्वासोच्छ्वासामुळे श्वसन समस्या उद्भवू शकतात. • प्रतिबंध आणि नियंत्रण उपाय: • जीवाश्म इंधनाचा वापर कमी करणे आणि सौर, पवन आणि जलविद्युत सारख्या स्वच्छ ऊर्जा स्त्रोतांचा अवलंब करणे. • SO₂ उत्सर्जन कमी करण्यासाठी औद्योगिक प्रकल्पांमध्ये स्क्रबरसारख्या तंत्रज्ञानाची अंमलबजावणी करणे. • NOₓ चे उत्सर्जन कमी करण्यासाठी सार्वजनिक वाहतूकला प्रोत्साहन देणे. • Convention on Long-Range Transboundary Air Pollution (CLRTAP) सारखे आंतरराष्ट्रीय करार जागतिक स्तरावर आम्ल वर्षा निर्माण करणारी उत्सर्जन कमी करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात. • महत्वाचे मुद्दे: • विरघळलेल्या कार्बन डायऑक्साइडच्या उपस्थितीमुळे सामान्य पावसाच्या पाण्याची pH पातळी सुमारे 5.6 असते. आम्ल वर्षाचा pH सामान्यतः 4.5 पेक्षा कमी असतो. • आम्ल वर्षाचा शोध सर्वप्रथम 1852 मध्ये स्कॉटिश रसायनशास्त्रज्ञ Robert Angus Smith यांनी लावला. • आम्ल वर्षाने प्रभावित झालेल्या प्रदेशांमध्ये युनायटेड स्टेट्स, युरोप आणि आशियातील काही औद्योगिक क्षेत्रांचा समावेश आहे.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Geography MPSC सराव प्रश्न

पुढील विधाने वाचा: विधान 1: वातावरणाच्या उभ्या उष्णतेला अभिक्रमण असे म्हणतात. विधान 2: हवेच्या क्षैतिज हालचालीद्वारे उष्णतेचे हस्तांतरण संवहन म्हणतात. विधान 3: उन्हाळ्यात उत्तर भारतातील ‘लू’ वारे अभिक्रमणामुळे होतात. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Geography MPSC सराव प्रश्न

मातीतील घटकांमध्ये खनिजांचे सरासरी प्रमाण किती टक्के असते?

Geography MPSC सराव प्रश्न

संयुक्त राष्ट्र सागरी कायद्याच्या अधिवेशनानुसार (UNCLOS), भारताचा अनन्य आर्थिक क्षेत्र (EEZ) __________ पर्यंत पसरलेला आहे.

Geography MPSC सराव प्रश्न

पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रात विक्षोभ निर्माण होण्यास कोणते सौर घटक जबाबदार आहेत?

Geography MPSC सराव प्रश्न

द्वीपकल्पीय भारतातील सर्वात मोठी नदी कोणती आहे?