MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Initiatives by Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

1966 ते 1969 या काळातील 'योजनेला सुट्टी'चे प्राथमिक कारण काय होते?

What was the primary reason for the 'Plan Holiday' between 1966 and 1969?

पर्याय (Options):
A

राजकीय अस्थिरता

B

आर्थिक उदारीकरण

C

अपस्फीती

D

तिसऱ्या पंचवार्षिक योजनेचे अपयश

अचूक उत्तर (Official Answer)
E

वगळा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर तिसऱ्या पंचवार्षिक योजनेचे अपयश आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतातील तिसऱ्या पंचवार्षिक योजनेचे (1961-1966) उद्दीष्ट अन्न उत्पादनात आत्मनिर्भरता प्राप्त करणे आणि औद्योगिक उत्पादन वाढवणे असे होते. • तथापि, 1962 मधील भारत-चीन युद्ध, 1965 मधील भारत-पाकिस्तान युद्ध आणि त्यानंतर आलेल्या भीषण दुष्काळामुळे उद्भवलेल्या अन्नटंचाई यांसारख्या घटनांमुळे या योजनेला गंभीर आव्हानांना सामोरे जावे लागले होते. • ही योजना आपले उद्दिष्ट गाठण्यात अयशस्वी ठरली, ज्यामुळे लक्षणीय आर्थिक झटके बसले आणि कृषी उत्पादनात घट झाली. • या आव्हानांमुळे, सरकारने पुढील पंचवार्षिक योजना तात्पुरत्या स्वरूपात स्थगित करण्याचा निर्णय घेतला, ज्यामुळे 1966 ते 1969 पर्यंतचा 'योजनेला सुट्टी' हा कालावधी निर्माण झाला. • या कालावधीत, दीर्घकालीन पंचवार्षिक योजनांऐवजी वार्षिक योजना तयार केल्या गेल्या, ज्याचा उद्देश अन्न उत्पादन, आर्थिक स्थिरीकरण आणि युद्धानंतरची पुनर्प्राप्ती यांसारख्या तात्काळ समस्यांवर लक्ष केंद्रित करणे हा होता. • भारतातील आर्थिक संकट दूर करण्यासाठी आणि भविष्यातील नियोजनासाठी धोरणांचे पुनर्मूल्यांकन करण्यासाठी योजनेला सुट्टी आवश्यक होती. पूरक माहिती: • राजकीय अस्थिरता • राजकीय अस्थिरतेचा आर्थिक नियोजनावर परिणाम होऊ शकतो, परंतु ते योजना सुट्टीचे प्राथमिक कारण नव्हती. योजना सुट्टी आर्थिक आव्हानांना आणि तिसऱ्या पंचवार्षिक योजनेच्या अपयशांना अधिक प्रतिसाद होती. • 1960 च्या दशकात, भारतातील राजकीय अस्थिरता नेतृत्व बदलांनी चिन्हांकित झाली होती, जसे की जवाहरलाल नेहरूंकडून लाल बहादूर शास्त्रींकडे आणि नंतर इंदिरा गांधींकडे सत्ता हस्तांतरण, परंतु हे आर्थिक समस्यांच्या तुलनेत दुय्यम होते. • आर्थिक उदारीकरण • आर्थिक उदारीकरण म्हणजे अर्थव्यवस्थेवरील सरकारी निर्बंध कमी करण्याची प्रक्रिया होय, जी 1960 च्या दशकात नव्हे, तर 1990 च्या दशकात भारतात अधिक महत्त्वाची ठरली होती. • योजना सुट्टीशी याचा संबंध नव्हता, कारण त्यावेळी तात्काळ आर्थिक संकटे दूर करण्यावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले होते, उदारीकरणावर नाही. • अपस्फीती • अपस्फीती म्हणजे वस्तू व सेवांच्या सामान्य किंमत पातळीतील घट होय. आर्थिक समस्या आव्हानांचा भाग असल्या तरी, अपस्फीती हे योजना सुट्टीचे थेट कारण नव्हते. • योजनेला सुट्टी ही दुष्काळ आणि युद्धांमुळे उद्भवलेल्या अन्नटंचाई आणि आर्थिक अस्थिरता व्यवस्थापित करण्यावर अधिक केंद्रित होती.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील थेट कराचे उदाहरण खालीलपैकी कोणते आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील पंचवार्षिक योजनांची संकल्पना _______ पासून घेतली आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

अमेरिकेसोबत भारताच्या अलीकडील LPG (घरगुती गॅस) आयात करारासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: I. अमेरिकेकडून LPG आयात करण्याचा पहिला दीर्घकालीन करार भारताने केला आहे. II. या नवीन करारानुसार भारत सध्या त्याच्या एकूण वार्षिक LPG गरजेच्या सुमारे 10% आयात अमेरिकेकडून करतो. दिलेल्या विधानांपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती संकल्पना निव्वळ देशांतर्गत उत्पादाचे (NDP) उत्तम प्रतिनिधित्व करते?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणता उद्योग भारताच्या आठ मोठ्या उद्योगांचा भाग नाही?