science
Periodic Table
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणते मूलद्रव्य राज वायू नाही?
Which of the following elements is not a Noble gas?
पर्याय (Options):
A
अरगॉन
B
क्रिप्टन
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
अॅक्टिनियम
D
रेडॉन
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
अॅक्टिनियम हे बरोबर उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
अॅक्टिनियम:
• 1899 मध्ये अँड्र्यू डेबियरने याचा शोध लावला होता.
• त्याने ते युरेनियम अयस्क पिचब्लेंडे (युरेनियम ऑक्साईड, U3O8) पासून काढले जे अत्यल्प प्रमाणात आढळते.
• अॅक्टिनियम हा एक मऊ, चांदीसारखा पांढरा किरणोत्सारी धातू आहे, तो अंधारात निळा चमकतो कारण त्याची तीव्र किरणोत्सर्ग त्याच्या सभोवतालची हवा उत्तेजित करते.
• अॅक्टिनियम हा अल्फा किरणांचा एक अतिशय शक्तिशाली स्त्रोत आहे परंतु संशोधनाबाहेर क्वचितच वापरला जातो.
• संशोधनासाठी वापरले जाणारे अॅक्टिनियम हे रेडियम-226 च्या न्यूट्रॉन माऱ्याद्वारे बनवले जाते.
• युरेनियम धातूंमध्ये अॅक्टिनियम देखील नैसर्गिकरित्या आढळते.
राज वायू:
• आवर्त सारणीच्या अगदी उजव्या टोकाला जड वायू अधातू असतात.
• ते सर्व मिळून आवर्त सारणीचा 18 वा गट तयार करतात.
• त्यांच्याकडे स्थिर इलेक्ट्रॉनी संरूपण आहे म्हणजे, त्यांचे सर्व इलेक्ट्रॉनिक कक्षा पूर्णपणे भरलेल्या आहेत.
• राज वायू हा रासायनिक मूलद्रव्यांचा समूह आहे जो इतर मूलद्रव्यांशी संवाद साधत नाही.
• सामान्य आहे कारण त्यांच्या इलेक्ट्रॉन कक्षा पूर्ण आणि इलेक्ट्रॉनने भरलेल्या आहेत.
• हेलियम, निऑन, अरगॉन, क्रिप्टन, झेनॉन आणि रेडॉन.
• ही मूलद्रव्ये आवर्त सारणीच्या अठराव्या गटात आहेत.
• राज वायूंमध्ये वातावरणातील 0.93% आकारमान आणि वस्तुमान 1.29% असते.
महत्त्वाची टीप:
राज वायूंचे गुणधर्म:
• खोलीच्या परिस्थितीत वायू म्हणून दाखवा.
• रंग नाही आणि गंध नाही.
• 8 इलेक्ट्रॉन समतुल्य आहेत.
• केवळ विशेष परिस्थितीत वाहने तयार करतात.
• हे द्रवीकरण आणि उर्ध्वपातनाद्वारे हवेतून काढले जाते.
• एकल-अणू वायूंच्या स्वरूपात आढळतात.
• त्यांच्या अणूंमधील अत्यंत कमकुवत अंतर्गत आकर्षण असते.
• त्यात वितळणआणि उत्कलन प्रमाण खूप कमी आहे.
राज वायूंचे इलेक्ट्रॉनी संरूपण.
• He = 1s2
• Ne = [He]2s22p6
• Ar = [Ne]3s23p6
• Kr = [Ar]3d104s24p6
• Xe = [Kr]4d105s25p6
• Rd = [Xe]4f145d106s26p6
पूरक माहिती:
• झेनॉन (Xe) वायूला स्ट्रेंजर गॅस असेही म्हणतात.
• त्याला 'स्ट्रेंजर गॅस' असे म्हणतात कारण 'झेनॉन' या शब्दाचा अर्थ ग्रीक भाषेत 'स्ट्रॅन्ज' असा होतो.
• राज वायू झेनॉनमध्ये सर्वात जास्त वितळण बिंदू आहे.
• 1898 मध्ये विल्यम रामसे आणि मॉरिस ट्रॅव्हर्स यांनी याचा शोध लावला होता.
• तो हवेपेक्षा 4.5 पट जास्त जड आहे.
• झेनॉन रंगहीन, गंधहीन आणि चवहीन आहे.
• हा विकिरण शोधण्यासाठी उपकरणांमध्ये वापरले जाते.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram
Solution Diagram