science
Human body
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
यादी-I ला यादी-II शी जुळवा आणि खालील कोड वापरून योग्य उत्तर निवडा: +--------------+----------------+----+-----------+ | यादी-I (रोग) | यादी -II (घटक) | | | +--------------+----------------+----+-----------+ | (अ) | पेप्टिक अल्सर | १. | विषाणू | | (ब) | डेंग्यू | 2. | प्रोटोझोआ | | (C) | हत्तीचा पाय | 3. | वर्म | | (डी) | मलेरिया | 4. | जिवाणू | +--------------+----------------+----+-----------+
Match list-I with list-II and select the correct answer using the code given below: +-------------------+--------------------+----+----------+ | List-I (Diseases) | List –II (Factors) | | | +-------------------+--------------------+----+----------+ | (A) | Peptic ulcers | 1. | Virus | | (B) | Dengue | 2. | Protozoa | | (C) | Elephant Foot | 3. | Worm | | (D) | Malaria | 4. | Bacteria | +-------------------+--------------------+----+----------+
पर्याय (Options):
A
A - 4, B - 2, C - 3, D - 1
B
A - 3, B - 4, C - 2, D - 1
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
A - 4, B - 1, C - 3, D - 2
D
A - 2, B - 3, C - 4, D - 1
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर A - 4, B - 1, C - 3, D - 2 आहे.
मुख्य मुद्दे
पाचक व्रण
• पेप्टिक अल्सर हा पोट, अन्ननलिका किंवा लहान आतड्याच्या अस्तरावर तयार झालेला एक जखम आहे.
• सर्वात सामान्य कारणांमध्ये हेलिकोबॅक्टर पायलोरी बॅक्टेरिया आणि नॉनस्टेरॉइडल अँटी-इंफ्लेमेटरी ड्रग्सचा समावेश आहे.
• हेलिकोबॅक्टर पायलोरी हा एक जीवाणू आहे जो शरीरात प्रवेश करू शकतो आणि अनेक वर्षे पचनमार्गात राहू शकतो.
• लवकरच किंवा बर्याच वर्षांनी ते अल्सर म्हणून ओळखल्या जाणार्या फोडांना कारणीभूत ठरू शकतात.
• बहुतेकदा हे पोटातील ऍसिडमुळे या अस्तराच्या नुकसानीमुळे होते .
• पोटाच्या श्लेष्मल अस्तरात प्रवेश करण्यासाठी आणि त्याद्वारे संसर्ग स्थापित करण्यासाठी त्याचा पेचदार आकार विकसित झाला असे मानले जाते.
• त्याला गॅस्ट्रिक अल्सर असेही म्हणतात. या व्रणाचे सर्वात सामान्य लक्षण म्हणजे ओटीपोटात दुखणे आणि हे दुखणे जेवताना वाढते .
• सोबत आहेउलट्या होणे, वजन कमी होणे किंवा भूक न लागणे.
डेंग्यू
• डेंग्यू हा विषाणूजन्य आजार असून तो डासांच्या वाहकांमुळे पसरतो
• हा एक अत्यंत संसर्गजन्य रोग आहे आणि खूप वेगाने पसरतो
• हा रोग पसरवणारा डास एडिस इजिप्ती ( मादी) आहे.
• ऍनोफिलीस ( मादी) मलेरियाची वाहक आहे, जो एक जीवाणूजन्य रोग आहे
• क्युलेक्स हा सामान्य घरातील डास आहे आणि तो एन्सेफलायटीस सारख्या रोगांसाठी ओळखला जातो.
हत्तीचा पाय (एलिफंटियासिस) :-
• हा एक परजीवी जंत संसर्ग आहे जो डासांद्वारे व्यक्तीपासून दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये पसरू शकतो.
• हे सूज पाय द्वारे दर्शविले जाते. एलिफंटियासिसला लिम्फॅटिक फिलेरियासिस असेही म्हणतात.
मलेरिया
• हा रोग प्लास्मोडियममुळे होणारा रोग आहे, या रोगासाठी जबाबदार एक लहान प्रोटोझोआन.
• मलेरिया हा एक संसर्गजन्य रोग आहे जो डासांमुळे पसरतो जो मानवांना प्रभावित करतो.
• ताप, थकवा, उलट्या आणि डोकेदुखी यांसारख्या लक्षणांद्वारे त्याचे वैशिष्ट्य आहे.
• प्लास्मोडियमच्या विविध प्रजाती ( P. vivax, P. मलेरिया आणि P. falciparum ) वेगवेगळ्या प्रकारच्या मलेरियासाठी जबाबदार आहेत.
• यापैकी, प्लास्मोडियम फॅल्सीपेरममुळे होणारा घातक मलेरिया हा सर्वात गंभीर आहे आणि तो प्राणघातक देखील असू शकतो.
• मलेरियाचा सर्वात गंभीर आणि जीवघेणा प्रकार प्लास्मोडियम फॅल्सीपेरममुळे होतो.
• प्लाझमोडियमचा वेक्टर मादी अॅनोफिलीस डास आहे जो स्पोरोझोइट्स (संसर्गजन्य स्वरूप) हस्तांतरित करतो.
• प्लास्मोडियमला त्याचे जीवनचक्र पूर्ण करण्यासाठी दोन यजमानांची आवश्यकता असते - मानव आणि डास .
• संक्रमित मादी अॅनोफिलीस डास चावल्याने प्लाझमोडियम म्हणजेच स्पोरोजाइट्सचे संसर्गजन्य स्वरूप मानवी शरीरात हस्तांतरित करते.
• क्विनाइन आणि क्लोरोक्विन यांसारखी मलेरियाविरोधी औषधे रोगावर उपचार करण्यासाठी वापरली जातात.
• DDT (Dichlorodiphenyltrichloroethane), BHC (बेंझिन हेक्साक्लोराईड) इत्यादी फवारणी करून आणि कीटकनाशके, मच्छरदाणी इत्यादींचा वापर करून मलेरियाला प्रतिबंध करता येतो.