science
Chemistry in Everyday Life
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सोडियम धातू केरोसीनमध्ये का ठेवला जाते?
Why is sodium metal protected in kerosene?
पर्याय (Options):
A
सोडियम हवेत अदृश्य असतो
B
सोडियमचा गंध खूप तीव्र असते
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
ऑक्सिजन आणि पाण्यासह होणाऱ्या त्याच्या तीव्र अभिक्रियांपासून संरक्षण करणे
D
सोडियम केरोसीनपासून काढले जाते
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
ऑक्सिजन आणि पाण्यासह होणाऱ्या त्याच्या तीव्र अभिक्रियांपासून संरक्षण करणे हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सोडियम धातू अत्यंत अभिक्रियाशील आहे. जो ऑक्सिजन आणि पाण्यासोबत तीव्र अभिक्रिया देऊ शकतो.
• हवेत उघडा ठेल्यास, सोडियम ऑक्सिजनसोबत अभिक्रिया करून सोडियम ऑक्साइड तयार करतो, जो धोकादायक असू शकतो.
• पाण्याच्या उपस्थितीत, सोडियम हा सोडियम हायड्रॉक्साइड आणि हायड्रोजन वायू तयार करण्यासाठी अभिक्रिया देतो, ज्यामुळे स्फोट होऊ शकतात.
• या धोकादायक अभिक्रिया टाळण्यासाठी, सोडियम केरोसीनमध्ये ठेवला जातो, जे हवा आणि आर्द्रतेपासून संरक्षणात्मक अडथळा म्हणून कार्य करते.
पूरक माहिती:
• केरोसीन हे एक अध्रुवीय विद्रावक आहे, जे सोडियमसोबत अभिक्रिया देत नाही, ज्यामुळे ते एक आदर्श साठवण माध्यम बनते.
• ही साठवणूक पद्धत सामान्यतः प्रयोगशाळा आणि उद्योगांमध्ये वापरली जाते, जेणेकरून अल्कधातूंची सुरक्षित हाताळणी सुनिश्चित होईल.
• पोटॅशियम आणि लिथियमसारखे इतर अल्कधातू देखील धोकादायक अभिक्रिया टाळण्यासाठी अशाच प्रकारे साठवले जातात.
• अभिक्रियाशील धातूंची योग्य साठवणूक करणे हे सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी आणि त्यांचा वापर केल्या जाणाऱ्या वातावरणात अपघात टाळण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.