science
States of Matter
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
अत्यंत कमी घनतेच्या, साधारण हवेच्या शंभर-हजारव्या घनतेच्या वायूला अत्यंत कमी तापमानात थंड केल्याने पदार्थाची खालीलपैकी कोणती अवस्था तयार होते?
Which of the following states of matter is formed by cooling a gas of extremely low density, about one-hundred-thousandth the density of normal air, to super low temperatures?
पर्याय (Options):
A
स्थायू
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट
C
प्लाझ्मा
D
द्रव
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
संकल्पना:
पदार्थाच्या अवस्था: पदार्थाच्या पाच अवस्था आहेत.
• घन
• द्रव
• गॅस
• प्लाझ्मा
• बोस-आयनस्टाईन कंडेन्सेट (BEC)
बोस-आईन्स्टाईन कंडेन्सेट (BEC):
• अत्यंत कमी घनतेचे वायू अत्यंत कमी-तापमानावर थंड केले जातात म्हणून, अणू अजिबात हालचाल करू शकत नाहीत आणि एकाच क्वांटम अवस्थेत कोसळतात. अणू अविभाज्य झाल्यामुळे ते सुपर-अणूसारखे वागतात. ते सुपर-फ्लुइड्स आणि सुपर-वाहक आहेत. उदाहरण: हेलियम तापमान 2.17 K च्याखाली.
प्लाझ्मा स्थिती:
हे मुक्त इलेक्ट्रॉन आणि आयन यांचे मिश्रण आहे.
• राज्यात अतिउत्साही आणि अतिउत्साही कण असतात जे आयनीकृत वायूंच्या स्वरूपात असतात.
• प्लाझमा हा वायू अतिशय उच्च तापमानाला गरम करून तयार केला जातो ज्यामुळे वायूचे रेणू त्यांचे सर्व इलेक्ट्रॉन गमावतात.
• त्याला निश्चित आकार आणि आकारमान नाही.
• उदाहरण: ही स्थिती बहुतेक ताऱ्यांमध्ये दिसून येते.
दिलेली प्रतिमा सूर्यापासून काढलेला प्लाझ्मा दाखवते.
पूरक माहिती:
• घन: पदार्थाचे कण अतिशय घट्ट बांधलेले असतात त्यामुळे त्याची गतिज ऊर्जा खूप कमी असते (जवळजवळ नगण्य) म्हणूनच त्याला निश्चित आकार आणि आकारमान असतो आणि संकुचित करता येत नाही. उदाहरण: लोखंडी पत्रा, ॲल्युमिनियम फॉइल.
• द्रव: पदार्थाचे कण सैलपणे बांधलेले असतात जेणेकरून त्यात कमी गतिज ऊर्जा असते. कण संपूर्ण द्रवामध्ये मुक्तपणे आणि यादृच्छिकपणे फिरू शकतात परंतु सीमा तोडत नाहीत. त्याचे निश्चित व्हॉल्यूम आहे आणि ते संकुचित केले जाऊ शकत नाही. उदाहरण: दूध, पाणी.
• वायू: कणांना बांधलेले नसते जेणेकरून त्यात उच्च गतिज ऊर्जा असते. कण कुठेही मुक्तपणे आणि यादृच्छिकपणे हलवू शकतात. त्याला निश्चित आकार आणि आकारमान नाही. हे अत्यंत दाबण्यायोग्य आहे. उदाहरण: पाण्याची वाफ, ऑक्सिजन, हायड्रोजन.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram