science
Physics
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
ताऱ्याची स्पष्ट स्थिती किंचित बदलत राहते, कारण:
The apparent position of a star keeps on changing slightly because:
पर्याय (Options):
A
वातावरणाची भौतिक स्थिती स्थिर असते
B
वातावरण ताऱ्याच्या प्रकाशाचे विकिरण करते
C
वातावरण वायूंच्या मिश्रणाने बनलेले असते
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
वातावरणाची भौतिक स्थिती बदलत राहते
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर वातावरणाची भौतिक स्थिती बदलत राहते आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• ताऱ्याची स्पष्ट स्थिती किंचित बदलत राहते, कारण वातावरणाची भौतिक स्थिती बदलत राहते.
• या घटनेला ताऱ्यांचे लुकलुकणे (stellar scintillation or twinkling) असे म्हणतात.
• ताऱ्यामधून येणारा प्रकाश पृथ्वीच्या वातावरणाच्या वेगवेगळ्या स्तरांमधून जात असताना, ज्यांचे तापमान आणि घनता भिन्न असते, तो अनेक वेळा अपवर्तित होतो.
• या सततच्या अपवर्तनामुळे ताऱ्याची स्पष्ट स्थिती किंचित बदलत राहते, ज्यामुळे पृथ्वीवरून दिसणारा लुकलुकण्याचा प्रभाव निर्माण होतो.
पूरक माहिती:
• पृथ्वीचे वातावरण स्तरांनी बनलेले आहे, प्रत्येक स्तरामध्ये वेगवेगळे तापमान, दाब आणि रचना असते, जे प्रकाशाच्या मार्गावर परिणाम करतात.
• वारा, तापमान प्रवणता (temperature gradients) आणि बदलणारा हवेचा दाब यांसारखे घटक वातावरणाच्या गतिमान स्वरूपात योगदान देतात.
• क्षितिजाजवळच्या ताऱ्यांसाठी ताऱ्यांचे लुकलुकणे अधिक स्पष्ट असते, कारण वातावरणातून प्रकाशाचा मार्ग जास्त असतो.
• ग्रह, जे प्रकाशाच्या बिंदूऐवजी डिस्क म्हणून दिसतात, या घटनेमुळे कमी प्रभावित होतात आणि त्यामुळे ताऱ्यांपेक्षा कमी लुकलुकतात.